بینه (قواعد فقه): نکته

عقود و ایقاعات و تعهداتی که عینا یا قیمتا بیش از پانصد ریال ارزش نداشته باشد (ماده ۱۳۰۶). ۲. ایفاء تعهد یا بری شدن ناشی از انجام تکالیف ناشیه از عقود و ایقاعات و تعهداتی که عینا یا قیمتا بیش از پانصد ریال ارزش نداشته باشد (ماده ۱۳۰۷). ۳. برای تکمیل یا تقویت دلیل اگر چه موضوع آن عینا یا قیمتا بیش از پانصد ریال ارزش نداشته باشد (ماده ۱۳۱۲). ۴. ۵. ۶. ۷. موارد ضمان قهری و امور دیگری که داخل در عقود، ایقاعات و تعهدات نمی‌باشد مانند موارد تسبیب و اتلاف و غصب و استیفاء (ماده ۱۳۱۲). قبلا ماده ۱۳۱۳ برای شاهد شرایط زیر را معتبر می‌دانست: ۱. اهلیت ، ۲. عقل، ۳. محکوم نبودن به مجازات جنائی، ۴. محکوم نبودن به امر جنحه که محکمه در حکم خود آنها را از حق شهادت دادن در محاکم محروم نموده باشد، ۵. ولگرد و متکدی نبودن ۶. معروف نبودن به فساد اخلاق ۷. نداشتن نفع شخصی در دعوی. در اصلاحات انجام شده، ماده به شرح زیر در آمد: «در شاهد بلوغ ، عقل ، عدالت ، ایمان و طهارت مولد شرط است». تبصره ۱. عدالت شاهد باید با یکی از طرف شرعی برای دادگاه احراز شود. تبصره ۲. شهادت کسی که نفع شخصی به صورت عین یا منفعت یا حق رد دعوی داشته باشد و نیز شهادت کسی که تکدی را شغل خود قرار داده پذیرفته نمی‌شود. ۷ - فقهای امامیه و بیّنه کتبی فقهای امامیه راجع به بینه کتبی نظرات متفاوتی دارند. ۷. ۱ - تفکیک انشای عقد و بیّنه کتبی در اینجا دو مطلب وجود دارد که باید از یکدیگر تفکیک گردد: ۷. ۲ - امکان انشای شفاهی و کتبی مطلب اول، این که انشائات عقود و ایقاعات آیا حتما باید شفاهی انجام گیرد یا آن که از طریق کتبی نیز امکان‌پذیر است؟ و به عبارت دیگر با قطع نظر از مرحله اثبات، انشای عقد چگونه تحقق می‌یابد؟ فقط شفاهی و یا به هر طریق ممکن؟ و بیّنه کتبی از این گونه دلایل شرعی حجت محسوب نشده است و لذا چنانچه به ضمیمه قراین و احوال عرفیه برای محکمه علم به صحت صدور آن حاصل شد مطابق آن تصمیم می‌گیرد و در غیر این صورت مجوّزی برای استناد به آن ندارد.