تأملی بر کتاب قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی

تأملی بر کتاب قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی نویسندگان: احمدرضا نائینی منبع: پژوهشنامه انتقادی سال دهم پاییز و زمستان 1389 شماره 2 (پیاپی 21) حوزه‌های تخصصی: حوزه‌های تخصصی حقوق کلیات سایر دریافت مقاله تعداد دانلود : ۲۶۰۳ آرشیو آرشیو شماره‌ها: ۱۰۵ سال ۱۴۰۴ (۳) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال 25 پاییز 1404 شماره 3 (پیاپی 121) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال 25 تابستان 1404 شماره 2 (پیاپی 120) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال 25 بهار 1404 شماره 1 (پیاپی 119) سال ۱۴۰۳ (۴) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال 24 زمستان 1403 شماره 4 (پیاپی 118) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال 24 پاییز 1403 شماره 3 (پیاپی 117) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال 24 تابستان 1403 شماره 2 (پیاپی 116) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال 24 بهار 1403 شماره 1 (پیاپی 115) سال ۱۴۰۲ (۴) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال 23 زمستان 1402 شماره 4 (پیاپی 114) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال 23 پاییز 1402 شماره 3 (پیاپی 113) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال 23 تابستان 1402 شماره 2 (پیاپی 112) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال 23 بهار 1402 شماره 1 (پیاپی 111) سال ۱۴۰۱ (۱۰) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال 22 زمستان 1401 شماره 10 (پیاپی 110) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال 22 آذر 1401 شماره 9 (پیاپی 109) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال 22 آبان 1401 شماره 8 (پیاپی 108) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال 22 مهر 1401 شماره 7 (پیاپی 107) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال 22 شهریور 1401 شماره 6 (پیاپی 106) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال 22 مرداد 1401 شماره 5 (پیاپی 105) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال 22 تیر 1401 شماره 4 (پیاپی 104) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال 22 خرداد 1401 شماره 3 (پیاپی 103) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال 22 اردیبهشت 1401 شماره 2 (پیاپی 102) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال 22 فروردین 1401 شماره 1 (پیاپی 101) سال ۱۴۰۰ (۱۲) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال 21 اسفند 1400 شماره 12 (پیاپی 100) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال 21 بهمن 1400 شماره 11 (پیاپی 99) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال 21 دی 1400 شماره 10 (پیاپی 98) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال 21 آذر 1400 شماره 9 (پیاپی 97) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال 21 آبان 1400 شماره 8 (پیاپی 96) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال 21 مهر 1400 شماره 7 (پیاپی 95) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال 21 شهریور 1400 شماره 6 (پیاپی 94) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال 21 مرداد 1400 شماره 5 (پیاپی 93) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال 21 تیر 1400 شماره 4 (پیاپی 92) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال 21 خرداد 1400 شماره 3 (پیاپی 91) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال 21 اردیبهشت 1400 شماره 2 (پیاپی 90) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال 21 فروردین 1400 شماره 1 (پیاپی 89) سال ۱۳۹۹ (۱۲) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال بیستم اسفند 1399 شماره 12 (پیاپی 88) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال بیستم بهمن 1399 شماره 11 (پیاپی 87) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال بیستم دی 1399 شماره 10 (پیاپی 86) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال بیستم آذر 1399 شماره 9 (پیاپی 85) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال بیستم آبان 1399 شماره 8 (پیاپی 84) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال بیستم مهر 1399 شماره 7 (پیاپی 83) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال بیستم شهریور 1399 شماره 6 (پیاپی 82) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال بیستم مرداد 1399 شماره 5 (پیاپی 81) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال بیستم تیر 1399 شماره 4 (پیاپی 80) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال بیستم خرداد 1399 شماره 3 (پیاپی 79) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال بیستم اردیبهشت 1399 شماره 2 (پیاپی 78) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال بیستم فروردین 1399 شماره 1 (پیاپی 77) سال ۱۳۹۸ (۱۲) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال نوزدهم اسفند 1398 شماره 12 (پیاپی 76) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال نوزدهم بهمن 1398 شماره 1 (پیاپی 75) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال نوزدهم دی 1398 شماره 9 (پیاپی 74) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال نوزدهم آذر 1398 شماره 9 (پیاپی 73) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال نوزدهم آبان 1398 شماره 8 (پیاپی 72) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال نوزدهم مهر 1398 شماره 7 (پیاپی 71) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال نوزدهم شهریور 1398 شماره 6 (پیاپی 70) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال نوزدهم مرداد 1398 شماره 5 (پیاپی 69) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال نوزدهم تیر 1398 شماره 4 (پیاپی 68) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال نوزدهم خرداد 1398 شماره 3 (پیاپی 67) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال نوزدهم اردیبهشت 1398 شماره 2 (پیاپی 66) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال نوزدهم فروردین 1398 شماره 1 (پیاپی 65) سال ۱۳۹۷ (۱۲) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال هجدهم اسفند 1397 شماره 12 (پیاپی 64) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال هجدهم بهمن 1397 شماره 11 (پیاپی 63) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال هجدهم دی 1397 شماره 10 (پیاپی 62) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال هجدهم آذر 1397 شماره 9 (پیاپی 61) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال هجدهم آبان 1397 شماره 8 (پیاپی 60) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال هجدهم مهر 1397 شماره 7 (پیاپی 59) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال هجدهم شهریور 1397 شماره 6 (پیاپی 58) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال هجدهم مرداد 1397 شماره 5 (پیاپی 57) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال هجدهم تیر 1397 شماره 4 (پیاپی 56) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال هجدهم خرداد 1397 شماره 3 (پیاپی 55) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال هجدهم اردیبهشت 1397 شماره 2 (پیاپی 54) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال هجدهم فروردین 1397 شماره 1 (پیاپی 53) سال ۱۳۹۶ (۱۱) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال هفدهم اسفند 1396 «ویژه نامه زبان ایتالیایی» - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال هفدهم اسفند 1396 شماره 9 (پیاپی 52) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال هفدهم بهمن 1396 شماره 8 (پیاپی 51) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال هفدهم دی 1396 شماره 7 (پیاپی 50) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال هفدهم آذر 1396 شماره 6 (پیاپی 49) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال هفدهم آذر و دی 1396 شماره 5 (پیاپی 48) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال هفدهم مهر و آبان 1396 شماره 4 (پیاپی 47) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال هفدهم مرداد و شهریور 1396 شماره 3 (پیاپی 46) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال هفدهم خرداد و تیر 1396 شماره 2 (پیاپی 45) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال هفدهم فروردین و اردیبهشت 1396 شماره 1 (پیاپی 44) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال شانزدهم بهمن و اسفند 1395 شماره 6 (پیاپی 43) سال ۱۳۹۵ (۷) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال شانزدهم 1395 «ویژه نامه اقتصاد مقاومتی» - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال شانزدهم آذر و دی 1395 شماره 5 (پیاپی 42) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال شانزدهم مهر و آبان 1395 شماره 4 (پیاپی 41) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال شانزدهم بهار و تابستان 1395 «ویژه نامه زبان شناسی و زبان های خارجی» - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال شانزدهم مرداد و شهریور 1395 شماره 3 (پیاپی 40) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال شانزدهم خرداد و تیر 1395 شماره 2 (پیاپی 39) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال شانزدهم فروردین و اردیبهشت 1395 شماره 1 (پیاپی 38) سال ۱۳۹۴ (۴) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال پانزدهم زمستان 1394 شماره 4 (پیاپی 37) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال پانزدهم پاییز 1394 شماره 3 (پیاپی 36) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال پانزدهم تابستان 1394 شماره 2 (پیاپی 35) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال پانزدهم بهار 1394 شماره 1 (پیاپی 34) سال ۱۳۹۳ (۴) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال چهاردهم زمستان 1393 شماره 4 (پیاپی 33) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال چهاردهم پاییز 1393 شماره 3 (پیاپی 32) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال چهاردهم تابستان 1393 شماره 2 (پیاپی 31) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال چهاردهم بهار 1393 شماره 1 (پیاپی 30) سال ۱۳۹۲ (۴) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال سیزدهم زمستان 1392 شماره 4 (پیاپی 29) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال سیزدهم پاییز 1392 شماره 3 (پیاپی 28) - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال سیزدهم تابستان 1392 شماره 27 - پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی سال سیزدهم بهار 1392 شماره 26 سال ۱۳۹۱ (۲) - پژوهشنامه انتقادی سال دوازدهم پاییز و زمستان 1391 شماره 2 (پیاپی 25) - پژوهشنامه انتقادی سال دوازدهم بهار و تابستان 1391 شماره 1 (پیاپی 24) سال ۱۳۹۰ (۲) - پژوهشنامه انتقادی سال یازدهم پاییز و زمستان 1390 شماره 2 (پیاپی 23) - پژوهشنامه انتقادی سال یازدهم بهار و تابستان 1390 شماره 1 (پیاپی 22) سال ۱۳۸۹ (۲) - پژوهشنامه انتقادی سال دهم بهار و تابستان 1389 شماره 1 (پیاپی 20) - پژوهشنامه انتقادی سال دهم پاییز و زمستان 1389 شماره 2 (پیاپی 21) چکیده بحث تنقیح قوانین و مقررات، از مباحثی است که درحال حاضر محافل علمی را بیش از پیش به خود مشغول کرده؛ و یکی از مباحث مهم تنقیح قوانین و مقررات، بررسی و تشخیص«نسخ ضمنی» مصوبات است. در این مقاله به گوشه هایی از مبحث نسخ (آن هم نه نسخ و تغییرات ضمنی، بلکه نسخ و تغییرات صریح)، اکتفا میشود. شاید تصور شود که نسخ، اصلاح و الحاق صریح معلوم است و نیازی به بیان آن نیست، اتفاقاً در این تحقیق، دایره بحث، بیشتر پیرامون همین موضوع دور خواهد زد و از بحث درباره نسخ ضمنی که بعضاً ممکن است پیرامون آن اختلاف نظرهایی وجود داشته باشد، پرهیز شده است. نگرانی همیشگی حقوقدانان، نسخ یا تغییرات ضمنی قوانین و مقررات است؛ ولی به نظر میرسد با مشاهده کُتبی از این قبیل باید نگران نسخ یا تغییرات صریح نیز بود. در کتاب مورد بررسی با عنوان قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی (کاتوزیان، 1377) ایرادات عدیده ای ازجهت شکلی (و بعضاً ماهوی) وجود دارد. آنچه در این مقاله به آن اشاره میشود، مصوباتی است که قبل از چاپ اول یا چاپ های مجدد کتاب مذکور، به طور صریح نسخ یا اصلاح و در مواردی با الحاق و تفسیر مواجه شده اند. یکی از نمونه های بارز این مصوبات، آیین نامه اجرایی قانون زمین شهری مصوب 15/4/1367 است. این آیین نامه اجرایی که بیش از 26 صفحه از چاپ اول و بیش از24 صفحه از چاپ هجدهم کتاب مورد بحث را به خود اختصاص داده، به موجب ماده 40 آیین نامه اجرایی قانون زمین شهری مصوب 24/3/1371 به طورصریح نسخ شده است. شایان ذکراست که آیین نامه اجرایی مذکور که شش سال قبل از چاپ جلد اول کتاب (تابستان 1377) به طور صریح منسوخ بوده است، تا چاپ هجدهم (تابستان 1387) آن کتاب نیز همچنان به چشم میخورد. تبلیغات