تأیید فسخ قرارداد به جهت خیار تبعض صفقه

بعداً معلوم شود که معامله نسبت به بخشی از ملک باطل بوده است، در چنین حالتی برای خریدار خیار تبعض صفقه ایجاد میشود. در این حالت خریدار می تواند به استناد این خیار کل معامله را فسخ کند و یا معامله را نسبت به بخش صحیح قبول کند و نسبت به بخش باطل درخواست استرداد ثمن را مطرح کند. به عنوان مثال ممکن است ملکی خریداری شود و بعداً کشف شود که سه دانگ ملک متعلق ب. غ. است و معامله نسبت به سه دانگ، فضولی بوده است. در این حالت اگر مالک سه دانگی که به صورت فضولی فروخته شده است معامله را رد کند، معامله نسبت به سه دانگ باطل میشود. این جا برای خریدار خیار تبعض صفقه ایجاد می شود. اگر خریدار اقدام به فسخ قرارداد به استناد خیار تبعض صفقه کرد، هر یک از طرفین قرارداد می تواند دادخواست تأیید فسخ را تقدیم کند. دعوی تأیید فسخ در مورد معامله ی املاک در دادگاه محل وقوع ملک رسیدگی خواهد شد. تأیید فسخ قرارداد از سوی دادگاه تنها جنبه ی اعلامی دارد و نیاز به صدور اجراییه نیست. ۱) اگر مشتری در زمان معامله آگاه باشد که بعض از ملک متعلق به دیگری است دیگر حق فسخ قرارداد را نسبت به بخشی که معامله ی صحیح است ندارد. ( ۲) در صورت فسخ قرارداد شروط ضمن قرارداد نیز باطل میشود. مگر آن که شرط ضمن عقد به عنوان شرطی مستقل مطرح شود. در صورتی که معامله به واسطه ی اقاله یا فسخ به هم بخورد، شرطی که در ضمن آن شده است، باطل میشود و اگر کسی که ملزم به انجام شرط بوده است، خیار تبعض صفقه وقتی حاصل میشود که عقد بیع نسبت به بعض مبیع به جهتی از جهات باطل باشد. در این صورت مشتری حق خواهد داشت، بیع را فسخ کند یا به نسبت قسمتی که بیع واقع شده است، قبول کند و نسبت به قسمتی که بیع باطل بوده است ثمن را استرداد کند. در مورد تبعض صفقه، قسمتی از ثمن که باید به مشتری برگردد، به طریق ذیل حساب می شود آن قسمت از مبیع که به ملکیت مشتری قرار گرفته است منفرداً قیمت میشود و هر نسبتی که بین قیمت مزبور و قیمتی که مجموع مبیع در حال اجتماع دارد پیدا شود به همان نسبت از ثمن را بایع نگاه داشته و بقیه را باید به مشتری رد کند.