رأی
تبارشناسی مفهوم قانون و امتناع بی طرفی دینی و فلسفی محتوای آن (مقاله علمی وزارت علوم)
تبارشناسی مفهوم قانون و امتناع بی طرفی دینی و فلسفی محتوای آن (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
نویسندگان:
محمد عبدالصالح شاهنوش فروشانی
منبع:
فلسفه حقوق سال 4 پاییز و زمستان 1404 شماره 2 (پیاپی 8)
حوزههای تخصصی:
حوزههای تخصصی حقوق کلیات فلسفه حقوق
doi:
10.22081/phlq.2025.71923.1120
شماره صفحات:
۱۵۴ - ۱۲۷
دریافت مقاله
تعداد دانلود :
۵۹
آرشیو
آرشیو شمارهها:
۸
سال ۱۴۰۴ (۲)
- فلسفه حقوق سال 4 پاییز و زمستان 1404 شماره 2 (پیاپی 8)
- فلسفه حقوق سال 4 بهار و تابستان 1404 شماره 1 (پیاپی 7)
سال ۱۴۰۳ (۲)
- فلسفه حقوق سال 3 پاییز و زمستان 1403 شماره 2 (پیاپی 6)
- فلسفه حقوق سال 3 بهار و تابستان 1403 شماره 1 (پیاپی 5)
سال ۱۴۰۲ (۲)
- فلسفه حقوق سال 2 پاییز و زمستان 1402 شماره 2 (پیاپی 4)
- فلسفه حقوق سال 2 بهار و تابستان 1402 شماره 1 (پیاپی 3)
سال ۱۴۰۱ (۲)
- فلسفه حقوق سال 1 پاییز و زمستان 1401 شماره 2
- فلسفه حقوق سال 1 بهار و تابستان 1401 شماره 1
چکیده
پژوهش حاضر با بررسی اسناد مرتبط با مفهوم قانون در پیش و پس از مشروطیت نشان می دهد که مفهوم «قانون» در ایران معاصر برساختی نو و برآمده از کنش های سیاسی و اجتماعی در جامعه ایرانی در دوران قاجار و پس از آن است. مفهوم و محتوای قانون متأثر از باورهای فلسفی، اخلاقی، دینی و کلامی بوده و بی طرفی محتوای قانون از این حیث ناممکن است. باید مفهوم قانون را بر ساخته فکر اندیشمندان معاصر دانست. برخلاف آنچه از ظاهر کلام برخی اندیشمندان معاصر فهمیده می شود، قانون در اندیشه ایران معاصر ارجاع به مفهومی فراتاریخی و جهان شمول ندارد، بلکه ارجاع به مفهومی برساخته از نظم تاریخی- اجتماعی- سیاسی- فرهنگی ایران دارد. از همین رو باید تأثیر باورهای فلسفی، اخلاقی، دینی و سیاسی اندیشمندان دوره قاجار را در ساخت این مفهوم و پرداخت وضع لفظ «قانون» در نظر داشت. اما آنچه این ادعا را موجه تر می نماید، آن است که اساساً گزاره های هنجاری (حاوی باید و نباید) مانند گزاره های اخلاقی و قانونی نمی توانند از حیث فلسفی، دینی، تاریخی، اجتماعی و فرهنگی بی طرف باشند و این موارد هستند که محتوای هنجار را می سازند. برخلاف آنچه مستشارالدوله برای ساخت قانون توصیه کرده، محال است قانون از حیث دینی و اخلاقی بی طرف باشد. به تعبیر دیگر، نفس تلاش برای بی طرف کردن محتوای قانون، خود خروج از بی طرفی است.
A Genealogy of the Concept of Law and
the Impossibility of Religious and Philosophical Neutrality in Its Content
This study, by examining the documents and discourses related to the concept of law before and after the Constitutional Revolution, demonstrates that the concept of “law” (qānūn) in contemporary Iran is a modern construct, emerging from the political and social dynamics of Iranian society during and after the Qajar era. The meaning and content of law،both have been shaped by philosophical, ethical, religious, and theological beliefs; hence, the neutrality of law in these respects is impossible. The concept of law must therefore be understood as a product of the intellectual efforts of modern Iranian thinkers. Contrary to the impression derived from the statements of some contemporary scholars, law in modern Iranian thought does not refer to a trans‑historical or universal concept. Rather, it refers to a construct rooted in Iran’s specific historical, social, political, and cultural order. Thus, the influence of the philosophical, ethical, religious, and political beliefs of Qajar‑period intellectuals must be taken into account in the formation of this concept and the semantic articulation of the term qānūn itself. What further substantiates this claim is that normative propositions—those containing ought or ought not, such as moral and legal propositions—cannot, by their very nature, be neutral in philosophical, religious, historical, social, or cultural terms. It is precisely these dimensions that determine the substance of normative content. Contrary to the instruction of Moshir al‑Dowleh regarding the construction of law, it is philosophically impossible for law to be neutral in religious or moral respects. In other words, the very attempt to render the content of law neutral constitutes, in itself, a departure from neutrality.
تبلیغات
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
