دکترین
تشریفات رجوع از وصیت و راهکارهای عدول از آن در حقوق آمریکا؛ تأملی در حقوق ایران (مقاله علمی وزارت علوم)
تشریفات رجوع از وصیت و راهکارهای عدول از آن در حقوق آمریکا؛ تأملی در حقوق ایران (مقاله علمی وزارت علوم)
نویسندگان: عباس میرشکاری احسان بهرامی شبیر آزادبخت
منبع: پژوهشنامه حقوق اسلامی سال بیست و چهارم بهار 1402 شماره 1 (پیاپی 59)
چکیده
در اکثر نظام های حقوقی دنیا، انشای وصیت مستلزم رعایت پاره ای تشریفات است. این تشریفات از آن جا که قصد واقعی موصی را نشان می دهد، از تقلب جلوگیری می کند و رسیدگی به دعاوی راجع به وصیت را تسهیل و ضابطه مند می نماید، همواره مورد توجه قانونگذاران بوده است. بر این اساس، نظام حقوقی ایران تنها وصیت های رسمی، خودنوشت و سرّی را قابل ترتیب اثر می داند. در نظام حقوقی آمریکا نیز اعتبار وصیت منوط به رسمی، خودنوشت یا محضری بودن آن است. پرسشی که اکنون مطرح می شود این است که آیا رجوع از وصیت نیز مستلزم رعایت تشریفات است؟ به دیگر بیان، اگر هدف از وضع تشریفات در مرحله انشاء، صیانت از قصد موصی، جلوگیری از فریب مزوّران و تسهیل و ضابطه مند نمودن رسیدگی به دعاوی راجع به وصیت است، آیا همین اهداف اقتضاء نمی کند که رجوع از وصیت نیز تشریفات محور باشد؟ در این مقاله، با روش توصیفی تحلیلی به این پرسش پاسخ داده می شود. نتیجه آن که در حقوق ایران، ظاهر ماده 838 قانون مدنی، سکوت قانون امور حسبی و دیدگاه های فقهی دلالت بر غیرتشریفاتی بودن رجوع دارد. با این حال، تحلیل دقیق مقرره مزبور و توجه به کارکردهای شکل گرایی در وصیت، غیرتشریفاتی بودن رجوع را در هاله ای از ابهام قرار می دهد. در مقابل، موضع حقوق آمریکا روشن است. در حقوق این کشور، اعتبار رجوع از وصیت منوط به رعایت تشریفات خاصی است. با وجود این، از آن جا که تشریفاتی بودن رجوع، منجر به نادیده گرفتن قصد موصی در برخی موارد می گردد، راهکارهایی جهت عدول از تشریفات ارائه شده است. این راهکارها اما به دلیل نواقصی که دارند، تا کنون مورد پذیرش قرار نگرفته است.
Formalities of Withdrawal of a Will and the Ways to Avoid Them under American Law; A Reflection on Iranian Law
In most legal systems of the world, the creation of a ‘will’ requires the observance of certain formalities. Since these formalities show the genuine intention of the testator, hence they prevent fraud, facilitate and regulate legal proceedings related to wills, and they have always been paid attention by law-makers. Based on this, Iranian law only recognizes official, self-written (handwritten), and secret wills as legally effective wills. Similarly, in American law, the legal validity of a will requires to be formal, self-written (handwritten), or notarized. The question is raised as to whether the withdrawal of the will requires the observance of formalities or not. In other words, if the purpose of stipulating formalities in the phase of creation of a will is to protect the intention of the testator, prevent the deception of forgers, facilitate and regulate the legal proceedings concerning the will, then, do not these aims require that the withdrawal should also be based on formalities? In this article, an attempt is made to answer this question with a descriptive-analytical method. The conclusion is that in Iranian law, wording of Article 838 of the Civil Code, the silence of the Probate Code, and Imamiya jurisprudential views indicate that the withdrawal does not require formalities. However, the above-mentioned view, by an accurate analysis of Article 838 and considering functions of formalism, still have an aura of ambiguity. In contrast, the position of American law is evident; the legal validity of withdrawal depends on the satisfaction of certain formalities. Nevertheless, since the formalities of withdrawal lead to the ignorance of the testator’s intention in some cases, solutions have been provided to avoid them. These solutions have not been accepted yet, due to their weaknesses.
موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 1
موارد مرتبط 14
آرای مرتبط 4
-
رأی
هماستناد
رای شماره 485 تا 488 مورخ 1391/07/17 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 838 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
وصیتنامه متعارض
مطابق مواد 838 و 839 قانون مدنی از اثر قانونی و اعتبار حقوقی ساقط شده است ثالثا استشها
-
رأی
هماستناد
وصیتنامه متعارض
مطابق مواد 838 و 839 قانون مدنی از اثر قانونی و اعتبار حقوقی ساقط شده است ثالثا استشها
-
رأی
هماستناد
رأی شمارههای 485 الی 488 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع عدم ابطال ماده3 آییننامه اجرایی قانون تسهیل تنظیم اسناد در دفاتر اسناد رسمی موضوع مصوبه شماره 21296/ت37899ک ـ 27/12
ماده 838 قانون مدنی
نظریات مشورتی 4
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/5089 مورخ 1384/07/19 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص تحقق رجوع از وصیت با هر لفظ یا فعلی که کاشف از اراده موصی باشد، بر اساس ماده 838 ق.م. با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 838 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/10643 مورخ 1379/11/02 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
مواد 838 و 839 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/2581 مورخ 1378/05/13 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص عدم تعارض تفویض حق انتفاع عمری با وصیت تملیکی طبق ماده 838 ق.م. با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 838 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/10643 مورخ 1379/11/02 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
مواد 838 و 839 ق.م
نشستهای قضایی 1
-
نشست قضایی
هماستناد
بررسی تکلیف دادگاه در صورت اسقاط حق رجوع موصی و به تبع آن طرح دادخواست اثبات رجوع از وصیت
ماده 838 قانون مدنی
مواد مرتبط 1
-
استناد
از این صفحه
ماده 838 — قانون مدنی
ماده 838 قانون مدنی
دکترین 4
-
مقاله
هماستناد
اقسام رجوع از وصیت در فقه امامیه و حقوق ایران
ماده 838 قانون مدنی بیان می دارد که موصی می تواند از وصیت خویش رجوع نماید
-
مقاله
هماستناد
صدور سند مالکیت بر مبنای وصیت نامه — گفتنی است که اجمال مواد ۹ و
قانون مدنی ماده 838
-
مقاله
هماستناد
صدور سند مالکیت بر مبنای وصیت نامه — اما گاه ممکن است دو یا چند
قانون مدنی ماده 838
-
مقاله
هماستناد
صدور سند مالکیت بر مبنای وصیت نامه — اما گاه ممکن است دو یا چند
قانون مدنی ماده 838
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
