دکترین
تعدی
تعدی
تعدی یعنی تخطی از امر قانونگذار، که به صورت فعل انسان، صورت گیرد،[۱] محمدجعفر جعفری لنگرودی. دایرةالمعارف حقوق مدنی و تجارت (جلد اول) (حقوق تعهدات عقود و ایقاعات). چاپ ١.گنج دانش، ١٣٨٨.
همچنین استعمال برخلاف روش خاصی که عرف، برای حفاظت از مال، لازم میداند نیز تعدی نامیده میشود.[۲] سیدعلی حائری شاه باغ. شرح قانون مدنی (جلد دوم). چاپ ٣. گنج دانش، ١٣٨٧.
مطابق قانون مدنی، تعدی، تجاوز نمودن از حدود اذن یا متعارف است نسبت به مال یا حق دیگری،[۳] ماده ٩۵١ قانون مدنی.
لذا تعدی همیشه با فعل صورت میپذیرد.[۴]مهدی شهیدی. سقوط تعهدات (با اصلاحات). چاپ ٩. مجمع علمی و فرهنگی مجد، ١٣٨٨. [۵] سیدحسین صفایی و حبیب اله رحیمی. مسئولیت مدنی (الزامات خارج از قرارداد). چاپ ١. سمت، ١٣٨٩.
سوء استفاده از حق، موجب ضمان است،[۶] سیدمرتضی قاسمزاده. مبانی مسئولیت مدنی. چاپ ۵. میزان، ١٣٨٧.
و تجاوز به مال غیر، خارج از حدود متعارف، موجب تعدی و تفریط میگردد،[۷] ایراندخت نظری. مسئولیت مدنی مالک. چاپ ١. جنگل، ١٣٨٩. معمولاً ضمان انسان نسبت به اموال دیگران، یا ناشی از تعدی است؛ یا تفریط، و به ندرت تعدی و تفریط، با هم توأم میگردند.[۸] محمد صالحی راد. آیین نگارش آرای قضایی. چاپ ۴. مجمع علمی و فرهنگی مجد، ١٣٩١.
▪مصادیق
• سد معبر در اماکن عمومی، تعدی به حق عمومی محسوب میگردد.[۹]سیدعلی حائری شاه باغ. شرح قانون مدنی (جلد دوم). چاپ ٣. گنج دانش، ١٣٨٧.
• استفاده شخصی از اتومبیل اداره یا محل کار، تعدی است.[۱۰]غلامرضا موحدیان. حقوق کار (علمی و کاربردی) به انضمام مباحثی از بیمههای تأمین اجتماعی کارگران). چاپ ۴. فکرسازان، ١٣٨٩.
• پوشیدن لباس مشتری توسط کارگر مغازه خشکشویی، و حمل بار با خودروی سواری برخلاف رضایت صاحب ماشین، و توکیل به غیر توسط وکیل غیر مأذون، تعدی محسوب میگردند.[۱۱]
حسین آقایی نیا. حقوق کیفری اختصاصی (جرایم علیه اشخاص- شخصیت معنوی). چاپ ۴. میزان، ١٣٨٩.
▪معیار تشخیص تعدی
معیار تشخیص تعدی و تفریط، عرف میباشد.[۱۲] سیدمرتضی قاسمزاده. مبانی مسئولیت مدنی. چاپ ۵. میزان، ١٣٨٧.
Add a comment
بختیار سید نظامی
3
1
1
تفریط
تفریط در لغت به معنای نابود ساختن، ضایع نمودن و کوتاهی کردن به کار رفته،[۱] حسین کریمی و مهدی شریفی. آیین دادرسی مدنی. چاپ ١. میزان، ١٣٩٣.
و در اصطلاح عبارت است از ترک عملی که به موجب قرارداد یا متعارف برای حفظ مالِ غیر، لازم است.[۲]ماده ٩۵٢ قانون مدنی
تجاوز به مال غیر، خارج از حدود متعارف، موجب تعدی و تفریط میگردد،[۳] ایراندخت نظری. مسئولیت مدنی مالک. چاپ ١. جنگل، ١٣٨٩.
معمولاً ضمان انسان نسبت به اموال دیگران، یا ناشی از تعدی است؛ یا تفریط، و به ندرت تعدی و تفریط، با هم توأم میگردند.[۴]محمد صالحی راد. آیین نگارش آرای قضایی. چاپ ۴. مجمع علمی و فرهنگی مجد، ١٣٩١.
گفتنی است همیش عدم رعایت احتیاط، مسامحه محسوب نمیگردد؛ بلکه در مسامحه، معیار تشخیص احتیاط، عرف است.[۵]فصلنامه دیدگاههای حقوقی شماره ١٣ و ١۴ بهار و تابستان ١٣٧٨. دانشکده علوم قضایی و خدمات اداری، ١٣٧٨.
▪مصادیق
• رعایت نکردن مقررات راهنمایی و رانندگی، تفریط محسوب میگردد.[۶]حسینقلی حسینی نژاد. مسئولیت مدنی. چاپ ١. مجمع علمی و فرهنگی مجد، ١٣٨٩.
• نصب نکردن تابلوهای هشدار، در جادهها و خیابانها، تفریط محسوب میگردد.[۷]سیدمرتضی قاسمزاده. الزامها و مسئولیت مدنی بدون قرارداد. چاپ ۶. میزان، ١٣٨٧.
• پژمرده شدن گلهای باغ، بر اثر آبیاری نکردن باغبان، تفریط است.[۸]سیدحسین صفایی. دوره مقدماتی حقوق مدنی (جلد اول) (اشخاص و اموال). چاپ ١١. میزان، ١٣٨٩. ,
• اگر بر اثر کوتاهی مالک حیوان، زیانی به دیگران وارد آید؛ مالک ضامن است.[۹]فضل اله دالوند. تقسیم مسئولیت مدنی. چاپ ١. دادیار، ١٣٨۶.
▪معیار تشخیص تفریط
معیار تشخیص تعدی و تفریط، عرف میباشد.[۱۰]سیدمرتضی قاسمزاده. مبانی مسئولیت مدنی. چاپ ۵. میزان، ١٣٨٧.
▪در حقوق تطبیقی
در حقوق فرانسه، ترک وظایفی که عرفاً باید انجام شود، تفریط محسوب میگردد.[۱۱]سیدحسین صفایی و حبیب اله رحیمی. مسئولیت مدنی (الزامات خارج از قرارداد). چاپ ١. سمت، ١٣٨٩.
پیروان مکتب اجتماعی، هر ترک فعلی را، تفریط محسوب نمینمایند؛ زیرا ممکن است آزادیهای فردی و اجتماعی اشخاص، به مخاطره بیفتد؛ لذا عرف، باید لزوم اتیان عملی را که ترک شدهاست؛ ضروری تشخیص دهد.[۱۲]گزیدهای از پایاننامههای علمی در زمیه حقوق مدنی (جلد دوم). چاپ ١. جنگل، ١٣٨٧.
Add a comment
بختیار سید نظامی
2
موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 2
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
