تعریف — اثبات و دلیل اثبات (کاتوزیان)

. اختلاط میان اخبار از حق سابق و اخبار از حق آینده اخبار از حقی که پیش از اقرار بر عهده اعلام کننده قرار گرفته و او از آن پرده بر می دارد، اقرار است؛ ولی اخبار از حقی که در آینده به سود دیگری به وجود می آید، وعده به ایجاد آن در آینده است. بعضی نیز بر این مبنا که حق معلق موجود نیست و منوط بر تحقق شرط در آینده است، بدین وسیله خواسته اند اقرار معلق را از تعریف خارج سازند. اختلاط میان اخبار و انشاء تملیک است طبیعی است که اخبار به معنی اعلام امری است که به سبب دیگر واقع شده ولی انشاء به معنی ایجاد است. پس برای تمیز این دو مفهوم در تعریف اقرار قید سابق ضروری است. در انشاء احتمال صدق و کذب وجود ندارد و برعکس ممکن است نافذ یا به دلیلی غیر نافذ باشد و به همین جهت در امور انشایی سخن از نفوذ و بطلان و قابلیت فسخ میشود؛ ولی در اخبار بحث درباره الاقرار اخبار عن ثبوت الحق للغیر علی نفسه، کذا فی الکافی الفتاوی الهندیة، ص ۱۵۶؛ شرح فتح القدیر، ج ۶، ص ۲۷۹؛ تکمله رد المحتار علی الدر المختار محمد علاء الدین افندی، ج ۸، ص ۹۷ - اقرار در لغت به معنی اثبات است عناوین، ج ۲، ص ۶۳۱ علامه حلی در قواعد الاحکام در تعریف اقرار می نویسد: اخبار عن حق سابق لا یقتضی تملیکا بنفسه بل یکشف عن سبقه سید محمد جواد عاملی، مفتاح الکرامة، ج ۹، ص ۲۱۱.