تعیین مهلت برای انجام شروط پیمان

علاوه بر مد مدت پیمان که در بند (ب) ماده ۴ سند موافقت نامه تعیین می شود، مواعد و مهلتهایی در برخی ماده های شرایط عمومی پیمان برای بعضی از کارهایی که طرفین باید انجام دهند، نیز مقرر شده است. این مهلتها صرفاً مواعدی برای هر یک از شروط قراردادی اند که اهمیت آنها را باید در مفاد همان ماده ها جستجو کرد زیرا قبلاً توضیح دادیم که شرط همان مفهوم تعهد را دارد. اما این شروط که از تعهدات اصلی پیمان ناشی میشوند، اساساً تعهدات فرعی و تبعی هستند که از تعهدات اصلی هر یک از دو طرف پیمان لزوم خود را کسب میکنند. به عنوان مثال، هنگامی که در بند (ج) ماده ۴ موافقت نامه مدت تجهیز کارگاه که باید توسط پیمانکار انجام شود، دقیقاً قید میشود، یا وقتی در بند (ب) ماده (۱۸ شرایط عمومی پیمان پیمانکار متعهد می شود که برنامه زمانی تفصیلی را ظرف یک ماه از تاریخ مبادله ی پیمان به مهندس مشاور تسلیم کند یا چنانچه کارفرما مسئولیت تأدیه مبلغ قابل پرداخت صورت وضعیت موقت را در فرازی از بند (الف) ماده ۳۷) شرایط عمومی پیمان حداکثر ظرف ۱۰ روز از تاریخ وصول صورت وضعیت موقت می پذیرد این مدتهای کوتاه مواعد یا مهلتهایی هستند که باید از جانب متعهد کارفرما یا پیمانکار رعایت و بدان تعهدات عمل شود. به طوری که قبلاً گفته ایم بعضی از این مهلتها دارای ضمانت اجرایی لازم هستند ولی برخی از آنها فاقد سانکسیون و بدون ضمانت اجرایی اند یا فراتر از آن، در بعضی از شروط اساساً مدت و مهلتی برای انجام شرط تعهد) تعیین نشده و این امر باعث ایجاد اختلاف بین طرفین پیمان می شود. برای مثال هرگاه کارفرما در بند (ب) ماده ۳۷ شرایط عمومی پیمان، مبلغ قابل پرداخت صورت وضعیت مزبور را به پیمانکار پرداخت نکند، معلوم نیست سانکسیون ین تخلف کارفرما چیست؟ یا اگر کارفرما برنامه زمانی تهیه شده توسط پیمانکار را مورد تصویب قرار ندهد و آن را به پیمانکار ابلاغ نکند، پیمانکار به چه کاری تواند دست یازد. ولی بر عکس در بعضی از شروط پیمان هم مهلت انجام تعهد و هم سانکسیون لازم در جهت انجام ندادن آن تعهد در مهلت تعیین شده، پیش بینی شده است. مانند مقررات مندرج در ماده ۳۴ شرایط عمومی پیمان که می گوید: «پیمانکار مکلف است برای تمدید ضمانت نامه بانکی اقدام کند و اگر تا ۱۵ روز پیش از انقضای مدت اعتبار ضمانت نامه، پیمانکار موجبات تمدید آن را فراهم نکرده و ضمانت نامه تمدید نشود، کارفرما حق دارد که مبلغ ضمانت نامه را از بانک ضامن دریافت کند و وجه آن را به جای ضمانت نامه، به رسم وثیقه نزد خود نگه دارد. ملاحظه میشود که در این ماده هم مهلت تمدید ضمانت نامه بانکی برای پیمانکار منظور شده و هم ایفا نکردن این تعهد توسط او موجب وصول وجه ضمانت نامه بانکی به وسیله ی کارفرما می گردد. ناگفته نماند در بسیاری از موارد مهلتهای درج شده برای انجام تعهدات ناشی از شروط قراردادی پیمان خیلی جدی گرفته نمی شود و در اثنای کار با غمض عین نادیده گرفته می شود. با این وصف می توان توجه نمود که علت تعیین مدت در پیمان با تعیین مهلت در بعضی از شرایط عمومی آن با هم متفاوتند. مدت نخست برای انجام تعهد اصلی پیمان و مواعد دوم برای انجام تعهدات فرعی و تبعی ناشی از شروط قرار دادی پیمان است.