تفاوت بالکن، تراس و ایوان
▪تاریخچه
ایوان در زبان فارسی به بخشی از ساختمان گفته میشود که سقف دارد و گاهی تا سه طرف آن با دیوار احاطهشده اما به هوای آزاد متصل است و در معماری، فضای نیمهباز نامیده میشود. پس از ورود سبکهای غربی به ساختوساز ایران، اسامی فرنگی آن نیز وارد زبان فارسی شد. امروزه ایوان را تراس یا بالکن هم مینامیم اما تفاوتهای ظریفی در معنای لغوی آنها وجود دارد. در زبان انگلیسی، تراس به هر بلندی مسطح یا بهاصطلاح سکو گفته میشود اما بالکن سطح مرتفع نیمهباز متصل به وجه خارجی ساختمان است که با دیوار کوتاه یا نرده احاطه میشود و به تعریف ایوان نزدیکتر است. اما طبق ضوابط معماری و شهرسازی و قوانین تفکیک آپارتمانها اکثراً با بالکن و تراس سروکار داریم. اختلاف بین بالکن و تراس در مسقف یا غیرمسقف بودنشان هست.
▪بالکن
بالکن از منضمات آپارتمان است که مساحت آن در متراژ آپارتمان بهطور کامل محاسبه میگردد. بالکن باید حتماً مسقف بوده و حداقل یکطرف آن به فضا تعریف شود.
قسمتهای مجاور فضا در بالکن معمولاً از جنس نیم دیوار و یا نرده و یا ترکیب اینها با دیوار هست، ولیکن اگر ارتباط بالکن با فضای خارجی با مصالح اساسی بهطور کامل قطعشده باشد دیگر نمیتوان آن را بالکن تلقی کرد.
ضوابط حاکم بر بالکن بدین شرح هستند:
بالکن جزو فضاهای نیمه باز ساختمان محسوب میشود؛ فضاهای نیمه باز به فضاهایی اطلاق میشود که امکان دسترسی از داخل ساختمان داشته و در ارتباط با هوای آزاد قرار دارند، به گونهای که حداقل یک وجه آنها باز است، بر همین اساس در صفحه ۱۴ از فصل دوم مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان بالکن بدین شرح تعریف شده است:
بالکن سطحی است که از دو یا سه طرف به طور مستقیم در مجاورت هوای آزاد قرار گرفته است و زیر آن به وسیله فضای بستهای اشغال نگردیده باشد.
بالکن از نظر دستورالعمل تفکیک آپارتمان ها:
▪بند ١٧: حدود بالكن مسقف كه جزء واحد اختصاصی است داخل در محدود آپارتمان تعریف و مساحت آن ذكر گردد.
▪تراس
تراس سطح غیرمسقف ساختمان بهغیراز بام است، مشابه بالکنی که فاقد سقف باشد. تراس تحت هر شرایطی جزئی از مشاعات محسوب میگردد درنتیجه مساحت آن در محاسبه مساحت آپارتمان دخالتی ندارد. گاهی برای واحد مجاور تراس از منظر حقوق ثبتی و تحت شرایط خاصی میتوان حق دسترسی و بهرهبرداری لحاظ کرد.
▪ایوان یا بهارخواب
ایوان به نشستنگاهی بلندتر از اطراف خود گفته میشود که معمولاً در بخش بیرونی ساختمانهای مسکونی ساخته میشود. ایوان یادآور فضاهای نیمهباز معماری اقلیم گرم و خشک است که در مساجد و خانههای قدیمی دیده میشود؛ سطوح نسبتاً بزرگی که مشرفبه حیاط هستند و بهخصوص در فصل تابستان، بهعنوان یکی از فضاهای اصلی بنا استفاده میشوند و مختص معماری ایران و توابع آن هستند اما انواع دیگری نیز در سایر اقلیمهای ایران مانند جنوب و شمال دیده میشود که معمولاً به نامهای محلی خوانده میشوند مانند «شناشیل» در بندر بوشهر که بالکنهایی با تزئینات بسیار زیبا هستند.
در تفکیک آپارتمان معمولاً با ایوان برخورد نمیکنیم مگر در خانههای ویلایی و قدیمی و شرایط خاص.
مفهوم ایوان از منظر معماری (و نه حقوقی)
ریشه ایوان به دوره اشکانیان برمیگردد. ایوانهای سرتاسری قدمتی بیشتر از اشکانیان دارند و سبک معماری پارتی اینچنین بوده است. ایوان فضایی است میانی، بین بیرون و درون. فضایی است که به خاطر ارتفاع آن از زمین گردوغبار مناطق کویری به داخل خانه راه پیدا نکند. بهطورکلی ایوان فضاهای مسکونی را بالاتر از فضای بیرون قرار میدهد که اگر انسان نشسته در ایوان و فضای داخل باشد بتواند به حیاط مسلط شود و گلها و گیاهان و حوض و آب را مشاهده کند. تزئینات زیبای ایوانها علاوه بر حس زیبایی، حس استواری و صلابت را هم به همراه میآورد چراکه این طرح و نقشهای زیبا باید سالها پایدار بماند. ایوانها الگوی خود را از چادرهای بیابانگرد دوره اشکانیان گرفتهاند که این چادرها از همه طرف بستهاند و فقط از درب ورودی امکان ورود و خروج دارند و ایوان هم به همین صورت است فقط از درب ورود و خروج، امکان رفتوآمد وجود دارد و همانطور که ملاحظه میشود، مساجد ۴ ایوانِ، سبک معماری خود را از خانههای قدیمی گرفتهاند.
ایوان یکی از مهمترین فضاهای معماری ایرانی است که در بیشتر خانههای سنتی و ابنیه تاریخی با کاربریهای متفاوت ازجمله عبادتگاه، کاخها، عمارت مسکونی و ... به چشم میخورد. ازنظر فرم، ابعاد و جایگاه متنوع است و عملکردهای زیادی دارد. فضاهای زیادی نیز مترادف ایوان هستند، نوع بدون سقف آن را گاه بهارخواب و گاه مهتابی مینامند. گونهٔ دیگر از آن با ستونهای متعدد در جلو و ارتفاعی برابر سقف و عرض کم، رواق نام دارد.
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
