دکترین
تفاوت زمین با عرصه
تفاوت زمین با عرصه
ایا منظور از عرصه همان زمین است؟یا با هم فرق دارند؟
بختیار سید نظامی
▪عرصه
"عرصه" در لغت به معنی میدان و صحرا، پهنه، فراخنا، ساحت، فضا، فارسیان، عرصه را به معنی مطلق میدان استعمال نمایند (دهخدا، ۱۳۸۰،ص ۹۵۴۵) و در اصطلاح قطعه زمینی است که در آن مستحدثات پدید آرند به صورت، بنا یا اشجار یا به صورت محوطه که تاسیسات ورزشی در آن باشد. به عبارت دیگر زمینی را عرصه گویند که اولا دارای مالک است؛ ثانيا مشغول به بنا یا اشجار یا به طور کلی مستحدثات است. در این صورت اگر در سند معامله ای عرصه را بفروشند معنی فروش عرصه این است که مستحدثات واقع در آن عرصه موضوع معامله نیست و نیز اگر کسی بگوید عرصه مال من است این گفتار وی اقراری است بر اینکه اعیان واقع در آن عرصه مال وی نیست (جعفری لنگرودی، ۱۳۹۳: ص ٧۳).
زمین در اصطلاحات حقوقی ما با عرصه فرق دارد؛ زیرا اولا ممکن است زمین مالک داشته باشد یا نداشته باشد. ثانيا، وقتی که سخن از زمین به میان می آید از نظر حقوقدانان به این معنی است که در آن چیزی حادث نشده است.
▪اعیان
"اعیان" معانی بسیاری در لغت دارد، مانند چشم، چشمه، اهل بلد، اهل خانه، جاسوس، رئیس سپاه، طلیعه سپاه، بزرگ طائفه، ذوات، سکه دینار، حاضر از هر چیز، نفیس و گرانمایه از هر چیز و در اصطلاح نیز به معنی مالی که جسم باشد. در برابر منافع و حقوق به کار می رود، نجباء و اشراف، کارمندان عالی رتبه دولت در حقوق اداری، ضد عرصه. می گویند عرصه و اعیانا (جعفری لنگرودی، ۱۳۸۱: ص ۴۹۱)، که ظاهرا بهترین و بارزترین معنی را در این تحقیق داشته باشد. به عبارت دیگر می شود گفت اعيان عبارت از هر شی مادی که به غیر منقول، مخصوصا زمین ملحق و ملصق باشد. اعيان جمع عين است. خانه، دكان، اشجار و حتی مجرای قنات مشمول تعریف اعیان است. دکتر لنگرودی در کتاب الفارق عين را به معنی مالی دانسته است که در خارج از ذهن وجود داشته باشد، خواه منقول باشد، خواه غير منقول.
بنابراین علاوه بر اینکه زمین میتواند دارای مالک باشد یا نباشد، عرصه مطلقاً دارای مالک بوده چرا که زمین به اراضی اطلاق می شود که فاقد هرگونه اعیانی و مستحدثات ایجاد شده توسط انسان باشد، اما زمین وقتی اطلاق عرصه پیدا مینماید که در آن اعیانی بنا و مستحدثات از قبیل کشت و یا بناو غیره و امثالهم توسط انسان بر روی آنها ایجاد شده و زمینی که دارای اینگونه اعیانی ها باشد به آن اطلاق عرصه می گردد.
3 comments
بختیار سید نظامی
3
حق اعیان در حقوق ثبت
آنچه اختصاصا به عنوان حق اعیان یا به عبارتی حق اعیانی در حقوق ثبت مطرح است، ماده ۱٠۴ مکرر آیین نامه قانون ثبت می باشد، که عبارت است از: حق مالک اعیانی در ثبت اعیانی به نام خود در دفتر املاک اداره ثبت محل و اخذ سند مالکیت، به شرط آنکه احداث اعیانی براساس قرار داد رسمی با اجازه مالک صورت گرفته باشد. بر حسب ماده یاد شده: «چنانچه پس از ثبت ملک در دفتر املاک، مالک آن به موجب سند قرار دادی نماید که بالنتيجه اعیان احداثی در آن ملک، به ملکیت طرف قرار داد (که) مجاز در احداث اعیانی بوده مستقر گرد؛ خلاصه سند قرارداد او را باید در ستون انتقالات سند مالکیت و ذیل ثبت ملک قید نمود و مالک اعیانی پس از انجام عمل می تواند سند مالکیت آن را از اداره ثبت بخواهد. اداره ثبت، وقت معاینه محل و تعیین حدود و حقوق ارتفاقی اعیانی را به مالک عرصه و مجاورین اخطارمی نماید و در وقت مقرر صورت مجلس معاینه را تنظیم می کند که هر گاه اختلافی نباشد با دریافت حق الثبت انتقال سند مالکیت اعیانی را صادر خواهد نمود و در صورت بروز اختلاف و ارائه گواهی رجوع به دادگاه از تاریخ تنظیم صورتمجلس تا سی روز از صدور سند مالکیت تا صدور حکم نهایی خودداری می شود.»
مستفاد از این ماده، جهت اجرای مفاد ماده مزبور و ثبت اعیانی، تقدیم اظهار نامه موضوع ماده ۱۱ قانون ثبت و ماده ۲۱ آیین نامه متضمن تقاضای ثبت و اجرای تشریفات قانونی مربوطه ضرورت ندارد (جعفری لنگرودی، ۱۳۵۶، ص ۷۵).
بنابراین، شرط اعمال ماده ۱٠۴ مکرر وجود سند رسمی متضمن جواز احداث اعیانی بر روی عرصه مملوک و مالکیت احداث کننده نسبت به اعیانی احداث شده است.
شرط وجود سند رسمی بدین خاطر است که اعیانی بر روی ملک ثبت شده احداث می گردد و از سوی مالک مقرر گردیده که اعیانی پس از احداث تحت مالکیت احداث کننده در آید و این به معنای انتقال منافع عرصه ثبت شده است که به موجب ماده ۴۶ قانون ثبت، ثبت آن اجباری است.
نکته قابل ذکر این که منظور از بروز اختلاف در ماده ۱٠۴ مکرر آیین نامه، اختلاف در تعیین حدود یا حقوق ارتفاقی مجاورین در زمان معاینه محل و تعیین حدود اعیانی است، نه اختلاف در اصل جواز یا عدم جواز احداث اعیانی.
ثبت اعیان
در ماده ۱۰۴ مکرر آئین نامه قانون ثبت پیش بینی مساله ای به این صورت شده است که ممکن است مالك ملکی که در دفتر املاك ثبت شده است برابر سند رسمی قرار داد، بدیگری اذن بدهد که در ملك وی اعيانی پدید آورد ، در این صورت کسی که مأذون در احداث اعیانی است بعد از احداث آن میتواند به اداره ثبت صلاحیت دار برود و درخواست سند مالکیت اعیانی را بکند . به اختصار، تشریفات ثبت این قسم اعیانی در ماده ۱۰۴ مکرر آئین نامه مذکور ذکر شده است. از این ماده دانسته میشود که برای ثبت مذکور ، دادن تقاضای ثبت ضرورت ندارد .
ماده ۱۰۴ مکرر – چنانچه پس از ثبت ملک در دفتر املاک مالک آن بموجب سند رسمی قراردادی نماید که بالنتیجه اعیان احداثی در آن ملک بملکیت طرف قرارداد که مجاز در احداث اعیانی بوده مستقر گردد خلاصه سند قرارداد او را باید در ستون انتقالات سند مالکیت و ذیل ثبت ملک قید نمود و مالک اعیانی پس از انجام عمل می تواند سند مالکیت آنرا از اداره ثبت بخواهد اداره ثبت وقت معاینه محل و تعیین حدود و حقوق ارتفاقی اعیانی را بمالک عرصه و مجاورین اخطار مینماید و در وقت مقرر صورت مجلس معاینه را تنظیم که هرگاه اختلافی نباشد با دریافت حق الثبت انتقال سند مالکیت اعیانی را صادر خواهد نمود و در صورت بروز اختلاف و ارائه گواهی رجوع بدادکاه [بدادگاه] از تاریخ تنظیم صورت مجلس تا ۳۰ روز از صدور سند مالکیت تا صدور حکم نهائی خودداری می شود.
1 comment
بختیار سید نظامی
3
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
