تقیه (دیدگاه فریقین): موارد تقیه

حال سؤال این جا است که در چه مواردی می‌توان تقیه کرد؟ آیا رهبران دینی ضوابط خاصی برای آن تعیین کرده‌اند یا این‌که در هر موردی که انسان صلاح دانست می‌تواند تقیه کند؟ آن چه از ظاهر ادله مشروعیت تقیه استفاده می‌شود، این است که تقیه در تمامی موارد ضروری که عقل اهم بودن آن را بر اظهار عقیده، تشخیص دهد، قابل اجرا است. قرآن کریم در آیه اکراه «اِلاَّ اَنْ تَتَّقُوا مِنْهُمْ تُقاةً» به صورت مطلق ترس از کفّار را مجوز برقراری رابطه دوستانه با آنان قرار داده است که شامل تمامی موارد جانی، مالی و... می‌شود. وقال اصحابنا: آنها جائزة فی الاحوال کلها عند الضرورة، وربما وجبت فیها لضرب من اللطف والاستصلاح. این آیه دلالت دارد که تقیه در دین در هنگام ترس بر جان جایز است؛ و علمای شیعه گفته‌اند اگر ضرورت باشد در همه حال شخص می‌تواند تقیه بنماید؛ و گاهی نیز واجب است؛ زیرا سبب اصلاح خواهد گردید؛ اما کشتن مؤمن را نمی‌شود با تقیه جایز شمرد؛ و نیز کارهایی را که شخص می‌داند یا گمان می‌کند انجام آن کار‌ها سبب نابودی دین خواهد گردید.» روایات بسیاری نیز این مطلب را تأیید می‌کند. امام باقر (علیه‌السّلام) فرمود: تقیه هنگام هر بیچارگی است، و تقیه‌کننده خود داناتر به آنست زمانی که برایش پیش می‌آید. امام باقر (علیه‌السّلام) فرمود: در هر موردی که آدمی‌زاد به تقیه ناچار شود: خدا آن را برایش حلال ساخته است.» منبع: تفسیر مجمع البیان، ج۲، ص۲۷۳، تحقیق وتعلیق:لجنة من العلماء والمحققین الاخصائیین، ناشر:مؤسسة الاعلمی للمطبوعات - بیروت الطبعة:الاولی، ۱۴۱۵ه ۱۹۹۵م · الاصول من الکافی، ج۲، ص۲۱۹، ج۱۳، ‌ باب التقیة · الاصول من الکافی، ج۲، ص۲۲۰، ح۱۸، باب التقیة