تمایز بین حق سرقفلی و حق کسب و پیشه یا تجارت — حق سرقفلی از حقوق مالی است و

1- CORNU (G), Vocabulair Juridique.Association Henri Capitant. 13 è édition Mise à jour. 2020. PFU (Presses Universitaires de France) Quadringe. - در این زمینه رف: کاتوزیان، دکتر ناصر کاتوزیان دوره حقوق مدنی عقود معین همان منبع جلد اول ش ۲۷۲ به بعد - بین دو حق مزبور از جهات گوناگون قوانین موجد حق، نظام شکل گیری، آثار حقوقی و نتایج عملی می توان دوگانگی را ملاحظه کرد. در این بین به مهمترین تفاوتها از نقطه نظر آثار حقوقی اشاره میشود. ۱- حق کسب و پیشه امتیازی است که در نتیجه استمرار فعالیت کسبی مستاجر در محل پیدا می شود. ایجاد رونق اقتصادی در محل گردآوری مشتری بالابردن ارزش تجاری محل، حاصل دسترنج مستاجر است که به موجر ارزانی میشود. این معیارها هیچ یک در برقراری سرقفلی نقشی ندارد. حق سرقفلی ارزش و ما به ازای مالی است که مستاجر در آغاز شکل گیری رابطه به موجر پرداخت مینماید. در ارزیابی این حق موقعیت ثبتی و جغرافیایی محل معماری و کیفیت ساختمان ابزار و تجهیزات بکار رفته در آن اثر گذار است. این دو مبنا در هنگام ارزیابی، شیوه عمل متفاوت داشته و آثار گوناگون بر جای می گذارد. ۲- حق سرقفلی قابلیت انصراف و اسقاط دارد. اما اسقاط حق کسب و پیشه ممکن نیست به جهت آنکه اولا خلاف قواعد آمره حاکم بر قانون مصوب ۱۳۵۶ است (ماده ۳۰ آن قانون و ثانیا مصداق اسقاط ما لم یجب است. هنوز رابطه استیجاری شروع نشده و در زمان جاری نگردیده تا حق مزبور پیدا شود. اگر چه دیدگاه مخالف و مفید تصور اسقاط بر پایه ایجاد سبب در هنگام شکل گیری عقد، شنیدنی است. حق سرقفلی مبتنی بر سند رسمی که با ارزیابی کارشناس تقویم می گردد، برخلاف حق کسب و پیشه قابلیت ضمان دارد. حق سرقفلی متکی به سند رسمی قابلیت توثیق و تامین در جریان دادرسی دارد. اما سند اجاره متضمن حق کسب و پیشه از این قابلیت برخوردار نیست. حق سرقفلی از حقوق مالی است و در قلمرو اموال غیر منقول تبعی بررسی می شود. از رهگذر تدابیر تامینی و موقتی توسط مراجع قضایی و نیز از مسیر نظام اجرایی ثبت به سهولت قابلیت توقیف دارد. حق کسب و پیشه و تجارت اگرچه مالی تلقی شده و بی گمان قابلیت توقیف دارد اما در فرضی که مبتنی بر سند رسمی نیست (ماده ۱ قانون روابط موجر و مستاجر ۱۳۵۶) توقیف تامینی و موقتی آن در مراجع قضایی و نیز توقیف اجرایی آن از سوی دوایر اجرای ثبت پذیرفته نمی شود. اما بازداشت حق کسب و پیشه و تجارت متکی به سند رسمی به شرحی که داده خواهد شد بی ایراد است. - حق سرقفلی اصولاً قابل نقل و انتقال و واگذاری ب. غ. است. اما حق کسب و پیشه اصولاً قابل واگذاری ب. غ. نیست. مگر با اجازه موجر و یا با صدور حکم تجویز انتقال منافع توسط دادگاه صالح (ماده ۱۹ قانون روابط موجر و مستاجر ۱۳۵۶).