تمیز میان اقرار قضایی و خارج از دادگاه آن اهمیتی که در

تمیز میان اقرار قضایی و خارج از دادگاه آن اهمیتی که در حقوق فرانسه دارد در حقوق ما دارا نیست و بارها دیوان کشور اعلام کرده است که اقرار خارج از دادگاه نیز همچون اقرار قضایی نافذ است. هر چند آرایی که در این زمینه نقل شده مبهم است و زمینه اختلاف و هدف دیوان عالی در اعلام نفوذ و اثر اقرار خارج از اقرار روشن نیست. لیکن از ظاهر بیان دیوان عالی چنین بر می آید که (۱) اعترافی که در خارج دادگاه رخ می دهد، هر چند شفاهی باشد، اقرار است و ماهیتی متمایز از اقرار در دادگاه ندارد؛ (۲) اقرار خارج از دادگاه اصولاً از همان اعتبار اقرار قضایی برخوردار است. نویسندگان حقوقی نیز جز پاره ای تردیدهای پراکنده و مهجور به همین راه رفته اند و دنباله کار فقیهان را گرفته اند. از ظاهر قانون آیین دادرسی مدنی هم که تقسیم اقرار خارج از دادگاه و اقرار در دادگاه را مطرح کرده است چنین بر می آید که اقرار ماهیتی یکسان دارد. قانون مدنی برای تعریف و شرایط و آثار اقرار احکام ویژه ای دارد که هرجا إخبار به حق به سود دیگری و ضرر گوینده باشد، اجرا می شود. به بیان دیگر اقرار اعلام تشریفاتی نیست که تنها در دادگلو باید اعلام شود، تنها تفاوتی که بیان شده درباره اقرار شفاهی خارج از دادگاه است که درباره آن می گوید: اقرار شفاهی واقع در خارج محکمه را در صورتی می توان به شهادت شهود اثبات کرد که اصل دعوا به شهادت شهود قابل اثبات باشد و یا ادله و قرائنی بر وقوع اقرار موجود باشد ماده ۱۲۷۹ ق.م. این حکم در نظام اعتبار محدود شهادت منطقی است زیرا اگر بپذیریم که شهادت تنها در امور خاص پذیرفته است و اعتباری محدود دارد طبیعی است که در اقرار شفاهی نیز که تنها به شهادت اثبات می شود، رعایت گردد. پس در دعوایی می توان اقرار خارج از دادگاه را تنها به شهادت اثبات کرد که اصل دعوا نیز به شهادت قابل اثبات باشد. ولی، با اصلاح دیوان کشور حکم شماره ۲۱۲-۲۷/۲/۱۴ شعبه ۳؛ حکم شماره ۲۹۲۴ - ۲۱/۱۰/۲ شعبه ۴: احمد متین مجموعه رویه قضایی بخش حقوقی ۱۳۱۱ - ۱۳۳۰ : ص ۶۴ و ۶۵ فتح الله امیری دولتشاهی، همان، ص ۱۵۰ به بعد - دکتر سید حسن امامی، ج ۶، ص ۴۸ و ۴۹ - دکتر جعفری لنگرودی دانشنامه حقوقی، ج ۱، ص ۵۴۸. برای دیدن نقد حکم این ماده رک سید علی حائری شاهباغ، شرح قانون مدنی، ج ۲، ص ۱۱۵۳ - و در حقوق فرانسه رک گستن و گوبو، ج ۱، ش ۶۵۴