تواضع علما: تواضع و فروتنی در سیره عملی بزرگان

در سیره عملی بزرگان تواضع و فروتنی آشکار است. در ادامه به نمونه‌هایی از این سیره اشاره می‌شود. و اهل علم را بسیار تجلیل می‌کرد». مطلبی نشده است. حقوق برادران مؤمن بر یکدیگر بیش از اینهاست». آن‌قدر متواضع و مؤدّب و در حفظ آداب سعی بلیغ داشت که من کراراً خدمتشان عرض کردم: آخر این درجه از ادب و ملاحظات شما ما را بی‌ادب می‌کند. از قریب چهل سال پیش تا به حال دیده نشده که ایشان در مجلس به متکا و بالش تکیه زنند، بلکه پیوسته در مقابل واردین مؤدّب، قدری جلوتر از دیوار می‌نشستند و زیردست مهمان واردـ من شاگردشان بودم و بسیار به منزل ایشان می‌رفتم و به مراعات ادب می‌خواستم پائین تر از ایشان بنشینم ابداً ممکن نبود... نقل می‌کنند که خود به بازار می‌رفت و آنچه نیاز داشت می‌خرید و به منزل می‌آورد و هرگز نمی‌پذیرفت. کسی در کارهایش به او کمک کند. آن‌قدر در برابر سخن حقّ متواضع بود که در برخی نوشته‌های خود تذکر می‌داد: هر کس پرسش یا انتقادی و ایرادی دارد برای من بنویسد و پاسخ دریافت دارد و از این راه به علم و حقیقت کمک کند...» . از بازار شخصاً خریداری می‌کرد و اجازه نمی‌داد که کسی در خرید خانه و حمل کالا او را کمک کند ـ یکی از شاگردان ایشان نقل می‌کردند: که با اینکه من بیست سال بیشتر نداشتم و مشغول خواندن کفایه بودم و ایشان مجتهد مسلّم و بیش از چهل سال داشت، روزی من مشغول نماز بودم یک‌دفعه متوجّه شدم این مرد الهی در نماز به من اقتداء کرده است. و در اثر همین منش و سجیة اخلاقی تواضع و فروتنی است که علم و تلاش این بزرگان به ثمر نشسته و برکت یافت و توانستند با عنایات الهی، هزاران هزار انسان را به سمت حقیقت رهنمون شوند و الگویی وارسته از شیعیان اهل‌بیت (علیهم‌السلام) به جهانیان عرضه نمایند. منبع: سیمای فرزانگان، ص۲۸۶، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه قم، ۱۳۷۴، چاپ هشتم · جلوه‌های معلمی امام خمینی (رحمة‌الله‌علیه)، ص۱۵۴، احمد برادری، مؤسسه نشر پنجره، چاپ اول، ۱۳۷۹، تهران · سیمای فرزانگان، ص۲۸۹، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه قم، ۱۳۷۴، چاپ هشتم · سیمای فرزانگان، ص۲۹۵، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه قم، ۱۳۷۴، چاپ هشتم · زندگی و شخصیت شیخ انصاری، ص۷۸، مرتضی انصاری، چاپ دوّم، تهران، ناشر: حسینعلی نوبان، ۱۳۶۱ هـ. ش · سیمای فرزانگان، ص۳۰۶، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه قم، ۱۳۷۴، چاپ هشتم · مهر تابان (یادنامه و مصاحبات تلمیذ و علّامه)، ص۵۰-۵۱، چاپ اول، انتشارات باقرالعلوم، سال نشر ندارد · سیمای فرزانگان، ص۳۰۷ به نقل از «فوائد الرضویه ـ زندگی علمای مذهب شیعه» حاج شیخ عباس قمی ـ دو جلد در یک مجلّد انتشارات کتابخانه مرکزی ـ بدون تاریخ و نوبت چاپ · سیمای فرزانگان، ص۲۹۴، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه قم، ۱۳۷۴، چاپ هشتم · سیمای فرزانگان، ص۲۹۶، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه قم، ۱۳۷۴، چاپ هشتم · در کوی بی‌نشان‌ها-سیری در زندگی آیةالله انصاری همدانی (رحمة‌الله‌علیه)، ص۷۸، انتشارات نهاوندی، ۱۳۷۹، چاپ چهارم