توقیف آثار و محصولات فکری علمی و هنری — صدور دستور موقت بر توقیف محصولات فکری

پیشتر در مبحث تعیین موضوع دستور موقت از سوی مقنن، اشاره شد که اختراع آثار علمی و هنری، طرح صنعتی یا نام و علامت تجاری نرم افزارهای رایانه ای، مدالها و نشان های افتخاری و قهرمانی و انواع فرآورده های صنعتی و تولیدی، متعلق به صاحب یا پدیدآورنده آن است یا در تعلق شخصی قرار دارد که به حکم قانون حق بهره برداری از آن را دارد. در صورت مشاهده تجاوز به این حقوق فکری و معنوی، ذینفع می تواند علاوه بر طرح دعوای کیفری یا حقوقی در مراجع صالح، درخواست صدور دستور موقت بر توقیف عین موضوع حقوق مزبور را مطرح سازد. زیان فراوان مادی و معنوی صاحب حق و سود سرشار متجاوز در خلال استفاده نامشروع از آن واضعین مقررات داخلی و کنوانسیون های بین المللی را به فکر صیانت از حقوق مزبور و حمایت از صاحبان حقوق مالکیت فکری و معنوی واداشت. وضع مقررات سخت و معرفی ضمانت اجراهای قوی باب تعرض به این حقوق و لطمه جدی به رشد علمی و اخلاقی حاصل از ابداع پژوهش خلاقیت و مهارت های شخصی را مسدود می سازد. همین مقررات به ذینفع فرصت میدهد تا بعنوان یک تدبیر ابتدایی در سلب دامنه تجاوز تدابیر تامینی و دستورات موقتی را از مراجع صالح درخواست نماید که توقیف عین محصول می تواند در متن آن قرار گیرد. ماده ۶۰ قانون ثبت اختراعات طرح های صنعتی و علائم تجاری مصوب ۱۳۸۷ صدور دستور موقت دایر بر جلوگیری از نقض حقوق یا نقض قریب الوقوع حقوق مندرج در این قانون را تجویز نموده است و ماده ۱۸۳ آیین نامه قانون مزبور به مراجع کیفری و حقوقی اجازه داده بنا به درخواست صاحب اثر اختراع، طرح صنعتی، علامت تجاری و دیگر حقوق منبعث از این قانون دستور توقیف این محصولات را صادر کند. صدور دستور موقت بر توقیف محصولات فکری و معنوی تصریح شده است. ممکن است آنچه مورد سوء استفاده قرار می گیرد عین محصول فکری، هنری و علمی صاحب اثر نباشد، بلکه مشابه آن یا فیک (Fake) باشد. اقدام اینگونه نیز شخص متقلب را می تواند از مراجع صالح درخواست توقیف محصول تقلبی یا مشابه را ضمن دعوای اصلی کیفری یا حقوقی بنماید. استفاده از علامت مشابه یا جنس فیک در تجارت داخلی و بین المللی رایج بوده و سود سرشاری را عاید اشخاص حقیقی، حقوقی و در سطح بین المللی سازمانها و گروه های مافیایی و بعضاً برخی دولت ها می سازد. بدین جهت چه در قلمرو ملی و چه در سطوح منطقه ای و بین المللی به موجب مقررات داخلی معاهدات چند جانبه و بین المللی این موضوع نقض آشکار حقوق صاحب اثر و کالا و پدیدآورنده طرح شناسایی شده و تجاوز به آن قابل تعقیب دانسته شد. در سالهای اخیر طرح دعاوی متعدد از سوی برخی کمپانی های بزرگ از جمله کمپانی اپل (Apple) که در حوزه IT و تولید انواع وسایل هوشمند ارتباطی فعال است علیه شرکت رقیب سامسونگ (Samsung) نمونه ای از مناقشه در موضوع مالکیت فکری و حق اختراع است. این دعاوی از سال ۲۰۱۱ شروع شده و به موجب آنها ادعا شده شرکت سامسونگ با الگو برداری از پتنتهای اپل بخصوص افت rubber band و touch to zoom که برای اسکرول کردن و بزرگنمایی با حرکات انگشت از سوی اپل طراحی شده، به حق اختراع و مالکیت فکری ایل لطمه وارد ساخته است. طی یکی از این منازعات اپل موفق به تحصیل دستور موقتی دایر بر توقیف فروش گوشی های هوشمند اندرویدی از نوع گلکسی سامسونگ و توقف فروش در آمریکا شد. دعاوی فی مابین در دادگاه های مرکزی توکیو، دوسلدورف و انگلستان بنفع سامسونگ خاتمه یافته بود. اما در یکی از تصمیمات موقتی دادگاه دوسلدورف دستور توقیف Galaxy Tab را در تمام آلمان به جهت تجاوز به دو مورد Patent اپل صادر کرد.