تولی (کلام): تولّی در فرقه اباضیه

موضوع تولّی، علاوه بر شیعیان و اهل سنّت، در میان برخی فرق دیگر اسلامی (از جمله اباضیه ) نیز مورد توجه بوده است. مفهوم ولایت و تولّی و برائت و تبرّی یکی از بارزترین پایه‌های عقاید اباضیان است، چندان که برخی از علمای اباضی در شرح آن کتاب‌ها نوشته‌اند. ۱۰. ۱ - ابعاد نظام ولایت نظام ولایت در نظر اباضیان دو جنبه اساسی دارد؛ ۱) جنبه اول آن مرتبط با توحید است که بدون ایمان به این بنیادها کامل نمی‌شود: ولایت خدا و اطاعت از اوامر و اجتناب از نواهی او، ولایت نسبت به تمام مسلمانان ، ولایت نسبت به معصومین و کسانی که بنا به نص قرآن، اهل بهشت‌اند. ۲) جنبه دوم این نظام نیز بخشی از حقوق متقابل مؤمنان نسبت به یکدیگر را تشکیل می‌دهد. منبع: دراسات عن الاباضیة، ص۲۴۲ و پانویس ۴ · دراسات عن الاباضیة، ص۲۴۳