دکترین
جایگاه فناوریِ پزشکی، در ادله اثبات دعاویِ نسب: نظریه ادله تکمیلی (مقاله علمی وزارت علوم)
جایگاه فناوریِ پزشکی، در ادله اثبات دعاویِ نسب: نظریه ادله تکمیلی (مقاله علمی وزارت علوم)
نویسندگان: صادق شریعتی نسب
منبع: تحقیق و توسعه در حقوق خصوصی دوره 2 بهار و تابستان 1404 شماره 3
چکیده
در حقوق ایران، برای تحقق رابطه نسب میان فرزند و پدر و مادر (و به تبع، دیگر اقارب نسبی)، به طور سنتی از قاعده ای موسوم به «اماره فراش» استفاده می شود. این قاعده بیش از آنکه مبتنی بر کشف حقیقت باشد، بر اصل صحت و اعتماد به ظواهرِ امور بنا شده است؛ چنانکه فرزند متولد از زن متأهل را، مشروط بر آنکه با همسرش نزدیکی کرده باشد و از زمان نزدیکی تا تولد فرزند حداقل 6 ماه و حداکثر 10 ماه گذشته باشد، منسوب به شوهر می دانند (ماده 1158 ق.م.). با پیشرفت های پزشکی در زمینه آزمایش های تشخیص رابطه ژنتیک (دی.ان.ای.)، اعتبار و ارزش اماره فراش، به چالش کشیده شده است؛ زیرا توان اثباتیِ آزمایش های پزشکی در کشف حقیقتِ امر، به مراتب بیش از اماره فراش است و از جهت اصابت به واقع، این دو قابل مقایسه نیستند. در این میان، برخی طرفدارِ نظریه سنتی (=اماره فراش) هستند و برای آن، گونه ای تقدس و تعبّد قائلند. اما برخی دیگر، برای اماره فراش در برابر نتایج آزمایش دی.ان.ای. ارزشی متصور نیستند و آن را یک سره کنار می نهند. هدف از این پژوهش، تحلیل جایگاهِ عملیِ آزمایش ژنتیک در ادله اثباتِ دعاوی نسب، و روش آن، توصیفی و تحلیلی است. به عنوان نتیجه، به نظر می رسد هردوی این نظرات دچار افراط و تفریط ند و باید تعدیل شوند: اولاً؛ اماره فراش امری مقدس نیست که همواره قابل احترام باشد. ثانیاً؛ در عین حال، تنها عامل توجیه کننده اماره فراش، کشف حقیقتِ نسب نیست؛ بلکه گستره ای از مصالح اجتماعی و نظم عمومی و حقوق کودکان نیز در تعبیه آن ملحوظ بوده است که نباید از نظر دور داشت. راه میانه ای که این پژوهش برگزیده، استفاده از آزمایش دی.ان.ای. به عنوان ادله تکمیلی (مُعیْن) در دعاوی نسب است. به این معنا که ارجاع و استناد به نتایج این آزمایش، باید در تکمیلِ ادله سنتیِ اثبات یا نفی نسب، و افزون بر آنها باشد؛ نه بدواً و به عنوان دلیل اصلی یا منحصرِ دعوی. از این جهت، آزمایش دی.ان.ای. نقشی مشابهِ «سوگندِ استظهاری» در ادله اثبات دعوی دارد.
The Role of Medical Technology in the Lineage Claims' Proof: The Theory of Supplementary Evidence
In Iran law, a rule known as "FERAASH" is traditionally used to establishing the relationship between children and parents (and, consequently, other relatives). This rule is based on the authenticity of appearances, rather than discovering the truth. So, a child which born to a married woman, belongs to her husband; provided that he had intercourse with his wife, and at least 6 months and at most 10 months have passed from the time of intercourse to the birth of the child (Article 1158 Civil Code). Based on medical advances in the field of DNA fingerprinting, the validity and value of "FERAASH" has been challenged; Because the probative power of medical tests in discovering the truth, obviously is more than "FERAASH", and from this point of view, these two cannot be compared. In the meantime, some authors are in favor of the traditional theory (=FERAASH) and regard it as sacred and worshipful. But others, do not consider any value for FERAASH, against the results of DNA test; so, put it aside. The purpose of this research is analyzing the practical role of DNA fingerprinting in the proof of lineage claims, and its method is descriptive and analytical. As a result, it seems that both of those opinions are extreme and should be moderated: Firstly; FERAASH is not a sacred rule that can always be respected. Secondly; At the same time, the only justifying factor in FERAASH, is not finding out the truth in the lineage; but rather, a range of social benefits and public order and children's rights were also considered in its implementation. The middle way which chosen by this research is using DNA fingerprinting as a "Supplementary Evidence" in the lineage claims; In the sense that any reference to the DNA test results, should be only for completing the traditional proofs in the lineage claims; not as the main or exclusive proof. In this regard, DNA fingerprinting plays a role similar to "secondary oath" in the evidence for proving a claim.
موارد مرتبط 41
آرای مرتبط 21
-
رأی
هماستناد
قلمرو اجرای قاعده فراش
مواد 1158 و 1162 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
فرجام خواهی از رای بدوی قبل از طی مرحله تجدیدنظر
مواد 1158، 1159، 1312 و 1321 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رای تکراری
مواد 1158 و 1273 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
قاعده فراش در ازدواج موقت
مواد 1158، 1161 و 1162 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
خوانده دعوی تحویل فرزند
مواد 1158 و 1273 و 1275 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
حدود اعتبار گواهی پزشکی در دعوی نفی نسب
ماده 1158 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
دادگاه صالح در دعوی اجرای لعان
مواد 1158 و 1162 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
اعتبار اماره فراش
مواد 1158 و 1159 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
جایگاه اداره ثبت احوال در دعاوی مربوط به صاحبان اسناد سجلی - خوانده در دعوی نفی نسب
مواد 1158 و 1257 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
شمول قاعده فراش در فرض ادعای عقیم بودن پدر قانونی
مواد 1158 و 1159 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
تبدیل مجازات در بزه تحصیل مال از طریق نامشروع
قانون مدنی (مواد 1158
-
رأی
هماستناد
مصادیق اقرار مانع از استماع دعوی نفی ولد
مواد 1158 ، 1159 و 1160 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
شرط پذیرش دعوی اثبات نسب
ماده 1158 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رد دعوی اثبات مالکیت نسبت به ملک دارای سند رسمی
ماده 1158 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
نفی نسب با دلایل قطعی پزشکی
قانون مدنی (مواد 1158
-
رأی
هماستناد
دعوای نفی ولد از مورث
مواد 1158، 1161 و 1257 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
تعارض قاعده فراش و آزمایش DNA
ماده 1158 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
خوانده دعوی تحویل فرزند
مواد 1158 و 1273 و 1275 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
دادگاه صالح در دعوی اجرای لعان
ماده 1158 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
نفی نسب با دلایل قطعی پزشکی
قانون مدنی (مواد 1158
-
رأی
هماستناد
مهلت اقامه دعوی نفی ولد
ماده 1158 و 1162 قانون مدنی
نظریات مشورتی 1
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/94/1 مورخ 1394/01/08
مواد 1158، 1161 و 1162 قانون مدنی
مواد مرتبط 1
-
استناد
از این صفحه
ماده 1158 — قانون مدنی
ماده 1158 ق.م
دکترین 18
-
مقاله
هماستناد
۶ مصادیق اماره (الف) مصادیق اماره قانونی — اماره ترصیف دیوار چینی پیوسته و منظم
ماده 1158 ق.م
-
مقاله
هماستناد
۶ مصادیق اماره (الف) مصادیق اماره قانونی — اماره فراش یا الحاق طفل متولد شده
ماده 1158 ق.م
-
مقاله
هماستناد
۶ مصادیق اماره (الف) مصادیق اماره قانونی — اماره فراش یا الحاق طفل متولد شده
ماده 1158 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اولاد حسین اگر شمائید — متدولوژی تفسیر قوانین و قراردادها ۱۹۹۷ موصی
ماده 1158 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اولاد حسین اگر شمائید — ح) دلالت اشعاری دلالت لفظ یا عبارت
ماده 1158 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اولاد حسین اگر شمائید — ح) دلالت اشعاری دلالت لفظ یا عبارت
ماده 1158 ق.م
-
مقاله
هماستناد
و دلالت تنبیه و یا تنبهی آن است کلام دارای قیدی است
ماده 1158 ق.م
-
مقاله
هماستناد
دلالت اشاره نیز عبارت از این است که در کلام گویند دلالت
ماده 1158 ق.م
-
مقاله
هماستناد
مفهوم موافق بر دو قسم است — قیاس اولویت یعنی هرگاه علت حکم در
ماده 1158 ق.م
-
مقاله
هماستناد
مفهوم موافق بر دو قسم است — از عبارت فلا تقل لهما اف چنین
ماده 1158 ق.م
-
مقاله
هماستناد
مفهوم موافق بر دو قسم است — از عبارت فلا تقل لهما اف چنین
ماده 1158 ق.م
-
مقاله
هماستناد
.. وسیله تفسیر قرارداد — منظور از وسیله تفسیر قرار داد اموری
مواد 1156 تا 1164 ق.م
-
مقاله
هماستناد
.. وسیله تفسیر قرارداد — بهترین شیوه آن است که قانونگذار نیز
مواد 1156 تا 1164 ق.م
-
مقاله
هماستناد
ماده ۱۱۵۷ ق
ماده 1158 ق.م
-
مقاله
هماستناد
ماده ۱۱۵۷ ق
ماده 1158 ق.م
-
مقاله
هماستناد
قراین نیز اوضاع و احوالی است که میتواند به کشف مقصود طرفین
ماده 1158 ق.م
-
مقاله
هماستناد
در حقوق فرانسه نیز الفاظ و عبارات استفاده شده در قرارداد وسیله
ماده 1158 ق.م
-
مقاله
هماستناد
در حقوق فرانسه نیز الفاظ و عبارات استفاده شده در قرارداد وسیله
ماده 1158 ق.م
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
