جریره: انعقاد عقد ضمان

انعقاد عقد ضمان جریره تنها با فردی صحیح است که یا اصالتاً برده بوده، و مالک او را آزاد کرده، و تمامی حقوق خ. ن. ب. او را اسقاط کرده است (سائبه)، یا اصالتاً انسان آزاد باشد، ولی دارای هیچ وارثی نباشد؛ چه، این ارث از ارث به واسطۀ نسب و عتق متأخر است فردی که دارای وارث نیست، چنین می‌گوید: «با تو عقد بستم بر این‌که مرا یاری کنی و از من دفاع نمایی و «عقل» مرا پرداخت کنی و از من ارث بری» و دیگری قبول می‌کند. اگر هر دو دارای وارث نیستند، یکی از آن‌ها می‌گوید: «عقد بستم بر این‌که مرا یاری کنی و من تو را یاری کنم و...» و دیگری قبول می‌کند. به اجماع فقها زوج و زوجه، نصیب اعلای خود را می‌برند و باقی‌مانده برای ضامن است. ضمان جریره بر ولاء امامت مقدم است. براساس نظر مشهور ارث از ضامن به اقارب و ورثۀ او سریان ندارد نزد برخی از فقهای معاصر، در پی‌جویی از بحث مشروعیت بیمه ، پرداخت جدیدی از عقد ضمان جریره مبنا قرار گرفته است. منبع: جواهر الکلام، ج۳۹، ص۲۵۹، به کوشش محمود قوچانی، تهران، ۱۳۹۴ق/۱۹۸۱م · جواهر الکلام، ج۳۹، ص۲۵۵، به کوشش محمود قوچانی، تهران، ۱۳۹۴ق/۱۹۸۱م · ریاض المسائل، ج۲، ص۳۶۹، قم، ۱۴۰۴ق · مستند الشیعة، ج۱۹، ص۴۲۵، قم، ۱۴۱۵ق · السرائر، ج۳، ص۲۶۵، قم، ۱۴۱۰ق · مسئلۀ ربا به ضمیمۀ بیمه، ج۱، ص۳۲۳، تهران، ۱۳۷۲ش