حجب نقصانی در دو مورد است — سؤال - آیا ارث بردن وراث و

سوال ۱ اگر تنها ولی دم مقتول مادر او باشد و قبل از قصاص فوت کند آیا حق قصاص به وراث مادر به ارث می رسد؟ بر اساس تصریح ماده ۳۵۳ قانون مجازات اسلامی هرگاه صاحب حق قصاص فوت کند، حق قصاص به ورثه او می رسد، حتی اگر همسر مجنی علیه باشد. سؤال - آیا ارث بردن وراث و اعمال حق قصاص مجموعی است یا منفرد؟ به عبارتی دیگر آیا کل وراث باید برای قصاص قاتل به اجماع برسند یا هر یک از وراث ولی دم می تواند به تنهایی قصاص را بخواهد؟ همانند قاعده ای که در انتقال خیار یا حق فسخ گفته شده، حق قصاص در این حالت بسیط و تجزیه ناپذیر است و این حق به مجموع وراث تعلق میگیرد، نه هر یک به تنهایی. بنابراین برای اجرای قصاص اجماع کل وراث ضرورت دارد. سوال آیا با وجود ولی دم دیگر با فوت احدی از اولیای دم حق قصاص به وراث او نیز منتقل می شود؟ تا زمانی که حتی یک ولی دم وجود داشته باشد فوت سایر اولیای دم باعث انتقال حق قصاص به وراثی که فوت شدند نمیشود. لذا منظور از انتقال حق قصاص به وراث ولی دم در جایی است که متوفی ولی دم واحد باشد. به بیانی دیگر در فرض فوق با فوت برخی از اولیای دم وراث وی منضم به اولیای دم موجود نمی شوند. سوال ۴ اگر ولی دم واحد در فرض ما مادر مقتول ) قبل از فوت تقاضای قصاص کرده باشد، آیا بعد از فوت او وراث وی مجدداً باید تقاضای قصاص کنند یا درخواست قصاص توسط مادر کافی است؟ در فرض سوال که مادر مقتول طبق ماده ۳۵۱ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ جزء اولیاء دم بوده و درخواست قصاص نموده است با فوت وی در جریان رسیدگی یا بعد از صدور رأی ب. ت. ب. اطلاق ماده ۳۵۳ قانون مذکور، این حق قصاص و اجرای آن به ورثه او می رسد، لذا فرزندان وی حق درخواست قصاص و اجرای رأی را دارند. نظریه مشورتی شماره ۲۰۴/۹۷/۷ مورخ ۱۳۹۷/۲/۱۰). بنابراین ضرورتی به درخواست مجدد وجود ندارد اما اگر وراث قصد رضایت داشته باشند می توانند آن را به مرجع قضایی اعلام کنند تا از صدور رأی یا اجرای قصاص جلوگیری شود.