حجر در لغت به معنی منع است. واژه عربی حَجْر به معنای بازداشتن و احاطهکردن کسی است و در اصطلاح فقها به «ممنوع کردن کسی از تصرف در مال خود» و به تعبیر دیگر «منع از تصرفات مالی» گفته میشود. بعضی هم گفتهاند حَجر بازداشتن شخص از تصرف در همه یا بعض اموالش است. برپایه تعریف نخست، اهلیت کسی که مالی را در اختیار دارد، ولی مالک آن نیست (مانند برده ، بهنظر برخی فقها) در حوزه مبحث حجر قرار نمیگیرد، هر چند شماری از فقها آن را از این نظر جامع دانستهاند.
برخی حنفیان ، حجر را «منع از تصرفات قولی» تعریف کردهاند. هنگامیکه قاضی ، صغیر و سفیه را از تصرّف در اموالشان منع مینماید این کلمه بهکار میرود. کسی که این حکم در مورد او صادر شده است، محجور مینامند. از کلمهی حجر در اصطلاح فقها نیز همین معنی اراده شده است. در کتاب تحریرالوسیله آمده است: «حَجر، در اصل به معنای منع است. و در شرع، آن است که شخص از تصرف کردن در مال خودش بهواسطه سببی از اسباب (حجر) شرعاً ممنوع باشد.» و این اسباب بسیار است و عمده آنها عبارتاند از: صغر و سفاهت و فلس و مرض موت (مرضی که شخص با آن میمیرد).
منبع: مقاییس اللغة، ج۲، ص۱۳۸ · اساس البلاغة، ج۱، ص۱۶۹، بیروت ۱۳۸۵/۱۹۶۵ · المبسوط فی فقه الامامیة، ج۲، ص۲۸۱، چاپ محمدتقی کشفی، تهران ۱۳۸۷ · قواعد الاحکام، ج۲، ص۱۳۳، قم ۱۴۱۳۱۴۱۹ · الحدائق الناضرة ج۲۰، ص۳۴۲ · مسالک الافهام الی تنقیح شرائع الاسلام، ج۴، ص۱۳۹، قم ۱۴۱۳۱۴۱۹ · الدّر المختار، ج۶، ص۱۴۲ ۱۴۳ · النهایة فی غریب الحدیث و الاثر، ج۱، ص۳۴۲ · الوسیلة الی نیل الفضیلة، ص۲۳۵ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۱۴، کتاب الحجر · تفصیل الشریعة، (کتاب الحجر)، ص۲۷۱
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
