حریم: ماهیت

در اینکه حریم زمین به تبع احیای آن، در ملک مالک آن در می‌آید یا مالک نسبت به آن تنها حق اولویت و اختصاص پیدا می‌کند، اختلاف است. ۱۰. ۱ - ملک بیشتر فقها دارنده ملک را مالک حریم دانسته‌اند، زیرا مشمول حکم شُفْعه است، احیای آن جایز نیست و تصرف در آن به اجازه مالک نیاز دارد و به‌علاوه، هم به تنهایی و هم به تبعِ معامله ملک منتقل می‌شود. ۱۰. ۲ - ملک تبعی شماری از فقها، ب. ت. ب. این‌که بسیاری از لوازم ملکیت در حریم وجود ندارد، آن را نوعی ملک تبعی دانسته‌اند. به تصریح برخی، حریم نوعی حق ارتفاق است. منبع: الانوار اللوامع ج۱۱، ص۱۶۶ · ج۲، ص۳۰، قم ۱۴۰۶ · ج۳، ص۲۶۴، چاپ مرتضی رضوی، تهران ۱۳۷۱ش · ج۶، ص۱۷۲، چاپ افست بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳ · ج۷، ص۴۹۷، چاپ مجتبی عراقی، علی پناه اشتهاردی، و حسین یزدی اصفهانی، قم ۱۴۰۹ · ج۵، ص۴۹ـ۵۰، بیروت ۱۴۰۴/ ۱۹۸۴ · ج۱، ص۱۵۱، (بغداد ۱۹۸۱)