حس‌گرایی: آثار حس‌گرایی

حس‌گرایی آثار و لوازمی به همراه دارد از جمله: ‌ ۵. ۱ - انکار غیب و معاد ‌یکی از آثار و لوازم حس‌گرایی، انکار غیب است؛ چون غیب از جمله اموری است که فقط با عقل و ضمیر دریافت می‌شود؛ اما کسانی که اصالت را به عالم ماده داده و حس‌گرایی را سرلوحه خود قرار داده و همه چیز را در آن خلاصه می‌کنند، نمی‌توانند فراتر از عالم حس و ماده را درک کرده و به وجود قدرتی فراتر از آن اعتراف کنند؛ وَ قَالُواْ مَا هِیَ إِلَّا حَیَاتُنَا الدُّنْیَا نَمُوتُ وَ نحَْیَا وَ مَا یهُْلِکُنَا إِلَّا الدَّهْر‌؛ و گفتند: جز زندگی دنیوی ما هیچ نیست، می‌میریم و زنده می‌شویم و ما را جز دهر هلاک نکند.‌» ‌حس‌گرایان، اختیار مرگ و حیات خ. ر. ب. دست دهر (طبیعت) سپرده و به طور کلی منکر غیب و زندگی دوباره پس از مرگ شده و مطلقاً وجود صانع حکیم را انکار نموده‌اند. ‌ ۵. ۲ - تکذیب رسالت انبیاء ‌از دیگر آثار حس‌گرایی، تکذیب رسالت انبیای الهی است که ریشه آن را باید در انکار غیب جستجو کرد. چون کسانی که به عالم غیب ایمان نداشته و آن را انکار می‌کنند، به طور قطع، ادعای رابطه با عالم غیب را که از طرف انبیاء صادر شده، نیز تکذیب می‌کنند. قرآن درباره آنان این‌گونه سخن می‌گوید: «وَ عجَِبُواْ أَن جَاءَهُم مُّنذِرٌ مِّنهُْمْ وَ قَالَ الْکَافِرُونَ هَذَا سَاحِرٌ کَذَّاب‌؛ آنها تعجّب کردند که پیامبر بیم‌دهنده‌ای از میان آنان به سویشان آمده و کافران گفتند: این ساحر بسیار دروغگویی است!» کفار، آنقدر در حس‌گرایی خود غرق بودند که از آمدن انذاردهنده‌ای از سوی خدا تعجب کرده و از شدت تعجب به او نسبت "جادوگرِ دروغگو" دادند. ‌ ۵. ۳ - ظلم ‌ظلم، از جمله آثار گرایش به حس‌گرایی است. قرآن، جریان گوساله‌پرستی قوم بنی‌اسرائیل را که بعد از میعاد پیامبرشان حضرت موسی (علیه‌السلام) به آن روی آوردند، با کمال ظرافت و زیبایی به تصویر کشیده و آنها را ظالم معرفی نموده است: «وَإِذْ وَاعَدْنَا مُوسَی أَرْبَعِینَ لَیْلَةً ثُمَّ اتَّخَذْتُمُ الْعِجْلَ مِن بَعْدِهِ وَ أَنتُمْ ظَالِمُونَ؛ و (به یاد آورید) هنگامی را که با موسی چهل شب ، وعده گذاردیم، (و او برای گرفتن فرمان‌های الهی، به میعادگاه آمد) سپس شما گوساله را بعد از او (معبود خود) انتخاب نمودید؛ در حالی که ستمکار بودید.» ظلم به معنای ضایع نمودن حقی از حقوق نفس یا غیر م. ب. (امر مادی، معنوی یا الهی)؛ و بزرگترین ظلم، تضییع حق خویش در بعد معنوی است؛ و بالاتر از آن تضییع حقوق الهی بوده که ظالم بودن بنی‌اسرائیل در این ماجرا، به هر دو جهت ظلم ( حق‌النفس و حق‌الله ) صدق می‌کند. بنابراین عده زیادی از بنی‌اسرائیل با گوساله‌پرستی مرتکب کفر و شرک شدند که ظلم بزرگی است: پس قوم یهود در حقیقت، راه درک حقایق را منحصر در حواس خود می‌دانستند، با اینکه ناتوانی گوساله را در عدم تکلم و عدم هدایت می‌دیدند. منبع: تفسیر نمونه، ج۱۲، ص۲۷۰ · جاثیه، سوره ۴۵، آیه ۲۴ · تفسیر نمونه، ج۲۱، ص ۲۶۹-۲۷۱ · ص، سوره ۳۸، آیه ۴ · تفسیر نمونه، ج۱۹، ص ۲۱۶-۲۱۸ · بقره، سوره ۲، آیه ۵۱ · تفسیر روشن، تهران، مرکز نشر کتاب، ۱۳۸۰ش، چاپ اول، ج۱، ص ۲۶۱ · تفسیر نمونه، ج‌۶، ص ۳۷۳