حضرت‌ یوسف‌: علت اعاده حیثیت یوسف

اکنون این پرسش به وجود می‌آید که عزیز مصر از قبل به بی‌گناهی یوسف (علیه‌السلام) پی برده ‌بود. پس زندانی کردن یوسف (علیه‌السلام) چه دلیلی داشت؟ در پاسخ می‌توان چند احتمال را مطرح کرد، مانند: اگرچه عزیز مصر، به بی‌گناهی یوسف (علیه‌السلام) آگاه بود، اما جامعه مصر ـ از جمله پادشاه و پیکی که به زندان فرستاده بود ـ گمان می‌کردند که او به عزیز خیانت کرده است و این درخواست یوسف (علیه‌السلام) نه برای آگاهی عزیز، بلکه برای آگاهی جامعه مصر بود و ذکر نام عزیز تنها بهانه‌ای برای طرح این موضوع بود. احتمال دیگر آن است که یوسف (علیه‌السلام) ب. ت. ب. توصیه عزیز مصر، پیگیر این قضیه نشد که آگاهی او از اصل ماجرا را به اطلاع همگان برساند، و به عبارتی به تعهد ضمنی خود به عزیز مصر مبنی بر مکتوم‌ ماندن این راز وفادار ماند. اما اکنون که بعد از گذشت سال‌ها، خود آن زنان آمادگی اعتراف را داشتند، یوسف (علیه‌السلام) درخواست ‌کرد تا اصل ماجرا از آنان پرسیده شود، تا هم جامعه مصر از بدبینی نسبت به او رهایی یابند و هم خود او به عهدی که برای مکتوم ‌ماندن راز به عزیز داده بود، وفادار بماند و این وفاداری به عهدش را به اطلاع عزیز مصر برساند. «ذلِکَ لِیَعْلَمَ اَنِّی لَمْ اَخُنْهُ بِالْغَیْبِ»، شاید هم معنای این فراز از آیه آن باشد که (این درخواست من برای آن بود که پادشاه دریابد که من در پنهان به عزیز مصر خیانت نکردم). به عبارت دیگر با این ترجمه، دیگر سخن از آگاه‌ کردن عزیز مصر نیست تا گفته شود که او از قبل به این موضوع آگاه بوده است؛ بلکه سخن از آگاه کردن پادشاه مصر است که تاکنون گمان می‌کرده که یوسف به جرم خیانت در زندان است. حضرت یوسف نفرمود بروید از زلیخا بپرسید؛ بلکه گفت بروید از زنانی که دست خود را بریدند بپرسید. این هم یکی دیگر از مواردی است که یوسف (علیه‌السلام) بر عهد خود وفادار ماند. شاید درخواست اعلام رسمی ‌خائن نبودن یوسف (علیه‌السلام) و نیز اعلام از بین رفتن حیله خائنان به دلیل تذکر دادن این موضوع به پادشاه مصر بوده تا از نتایج آن نیز بهره‌مند شود. به عبارتی اعلام کند که اگر فردی به خاطر ترس از خدا در غیاب عزیز به همسرش خیانت نکرده، قطعاً به هیچ چیز دیگری نیز خیانت نمی‌کند و چنین کسی سزاوار است که بر هر چیز از جان و مال و آبروی مردم امین شده، و مردم از امانتش استفاده کنند. آن‌گاه این زمینه را آماده کند ‌که هنگام رویارویی با پادشاه مصر درخواست کند که او را امین بر اموال مملکت و خزینه‌های دولتی (برای رهایی از پی‌آمدهای خشک‌سالی ) قرار دهد. منبع: المیزان فی تفسیر القرآن، ج‌۱۱، ص۱۹۴ ۱۹۵، ترجمه موسوی همدانی، سید محمدباقر، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ پنجم، ۱۳۷۴ش