حفاظت تاسیسات زیر بنایی و تغییر وضع آنها — تکلیف پیمانکار این است که در صورت

در هر حال مطابق بخش نخست ماده ی ۲۳ شرایط عمومی پیمان پیمانکار باید عملیات موضوع پیمان را به نحوی اجرا کند که به تأسیسات زیربنایی موجود در کارگاه، مانند خطوط آب، برق، گاز مخابرات و مانند اینها آسیبی وارد نشود. هرگاه در اثر عمل پیمانکار، به تأسیسات یاد شده صدماتی وارد شود، پیمانکار متعهد است که هزینه ی ترمیم و برقراری مجدد آنها را بپردازد. حال سؤال این است اگر موقعیت تأسیسات زیرین کارگاه در اسناد و مدارک پیمان مشخص نشده باشد ولی پیمانکار تعیین وضعیت آنها را از مهندس مشاور استعلام نکند و بدون نظر مهندس مشاور عملیات حفاری را انجام دهد یا به رغم تعیین موقعیت تأسیسات موصوف در اثر عمل پیمانکار، به تأسیسات فوق الذکر صدماتی وارد شود و پیمانکار هزینه ی ترمیم و برقراری مجدد آنها را نپردازد، اختیار کارفرما در این حالات چیست؟ ماده ی ۲۳ شرایط عمومی پیمان در پاسخ به پرسش بالا می گوید: هرگاه پیمانکار نسبت به جبران خسارت وارد شده اقدام لازم و فوری به عمل نیاورد، کارفرما می تواند به هر طریق که مصلحت بداند برای رفع نقص و خسارت اقدام کند و هزینه ی آن را به اضافه ی ۱۵ درصد به حساب بدهی پیمانکار منظور کند و پیمانکار، از این بابت حق هیچ گونه اعتراضی ندارد. به همین جهت ادامه ی توضیحات خود می افزاید: بدین ترتیب مسئولیت پیمانکار در مورد بروز هر نوع حادثه و پرداخت خسارت و هزینه های پیش گفته در مورد تأسیسات زیرزمینی، منوط به آن است که نوع، محل یا مسیر تأسیسات مزبور به اطلاع پیمانکار رسیده باشد یا در اسناد و مدارک پیمان مشخص شده باشد. البته این احتمال وجود دارد که به رغم آگاهی پیمانکار از موقعیت تأسیسات زیرین کارگاه - چه از طریق اسناد و مدارک پیمان و چه از طریق اطلاع یافتن از وجود آنها نتواند عملیات موضوع پیمان را از جهت آسیبی که ممکن است به آن تأسیسات وارد شود، اجرا کند. در چنین حالتی بخش پایانی ماده ی ۲۳ شرایط عمومی پیمان اشعار میدارد: هرگاه انجام عملیات موضوع پیمان تغییر وضع تأسیسات یاد شده را ایجاب کند، پیمانکار به کارفرما اطلاع میدهد تا سازمانهای ذیربط، برای تغییر وضع آنها اقدام کنند. هزینه های مربوط به عملیات یاد شده به عهده ی کارفرماست. سؤال بعدی این است که اگر کارفرما در مورد درخواست پیمانکار برای تغییر وضع تأسیسات یاد شده اقدام نکند یا سازمانهای ذیربط برای تغییر وضع آنها اعتنا نکنند و پیمانکار قادر نباشد به تمامت تکالیف خود در پیمان عمل نماید تکلیف کارفرما و پیمانکار چیست؟ تکلیف کارفرما این است که ضمن مکاتبه ی فوری با سازمانهای ذیربط تعلیق پیمان را برای مدت معینی به پیمانکار ابلاغ کند تا حقوق پیمانکار طبق ماده ی ۴۹ شرایط عمومی پیمان محفوظ باشد. تکلیف پیمانکار این است که در صورت بی اعتنایی و سکوت کارفرما در قبال درخواست او مبنی بر تغییر وضع تأسیسات مرقوم، پس از مدت متعارف از تاریخ درخواست خود، از کارفرما تقاضا نماید که تعلیق پیمان را برای او اعلام و ابلاغ کند. در صورتی که بیش از سه ماه از تاریخ درخواست او مبنی بر ابلاغ تعلیق پیمان سپری شود و کارفرما یا سازمانهای ذیربط نیز وضعیت تأسیسات مورد ذکر را تغییر ندهند به استناد بند (د) ماده ی ۴۹ شرایط عمومی پیمان پیمانکار می تواند خاتمه ی پیمان را به کارفرما ابلاغ کند و چنانچه کارفرما از ابلاغ خاتمه ی پیمان امتناع ورزد پیمانکار می تواند از طریق مرجع حل اختلاف کارفرما را به ابلاغ خاتمه ی پیمان الزام کند. باید گفت: اطلاق عبارت تأسیسات زیربنایی در عنوان ماده ی ۲۳ شرایط عمومی پیمان به نظر صحیح نمی رسد زیرا تأسیسات احصا شده در ماده ی مرقوم از قبیل خطوط آب، برق، گاز، مخابرات و مانند آنها هر چند نیازمندیهای عمده ی جامعه را تأمین میکنند و لیکن تأسیسات زیربنایی به تأسیساتی اطلاق می شوند که اساساً زیربنای اقتصادی جامعه را در وابستگی به سایر مقوله های صنعتی فرهنگی، علمی و نظامی شامل می شود. از طرفی برخی از تأسیسات علاوه بر استقرار در خشکی ممکن است در قعر و بستر دریا نیز قرار گرفته باشد و کارگاه بر روی دریا به پیمانکار تحویل شده باشد. مانند برخی از پروژه های گاز و نفت که استخراج نفت و گاز مستلزم ایجاد پروژه بر روی دریاست.