حقوق اعضای شرکت تعاونی و نحوه بهره مندی از آن

بر خلاف آنچه در شرکتهای سهامی جاری است، بهای سهام در شرکتهای تعاونی باید نقد پرداخت شود. مطابق ماده ۱۹۴ ق.ت حداقل بهای سهام در این شرکت ها ده ریال است. پایین بودن مبلغ لازم برای ورود تدبیر سنجیده برای تشویق افراد و تسهیل چون سرمایه شرکت غیر ثابت و نامحدود است، شرکت در طول حیات می تواند همواره عضو جدید با خصوصیات لازم بپذیرد و بدین وسیله دارایی خود را افزایش دهد. این سرمایه مستقیم مورد بهره برداری شرکا قرار نمی گیرد، بلکه بهره مندی از حاصل فعالیت جمعی و معاملاتی است که هر شرکت معمول می دارد. از اینرو حتا واژه سود درباره منافع شرکتهای تعاونی در اغلب قوانین استعمال نمی شود بلکه آن را برگشتی (Ristoure) می نامند. به این معنی که آخر سال اضافه پرداختی های مشتریان بابت خرید اجناس یا انجام خدمات به آنها مسترد می گردد. سود شرکت تعاونی برخلاف شیوه رایج در شرکت های تجاری که منطبق با آورده شرکا است مبتنی بر میزان فعالیت و سهم عضو در معاملات شرکت است. اما برای حفظ انسجام بین اعضا و تشویق در حضور و ادامه فعالیت ایشان بخشی از درآمد به میزان سرمایه آورده پیوند و اختصاص می یابد. این امر باید در اساسنامه پیش بینی و شناسایی شود. درآمد سالیانه شرکت با کسر هزینه ها، استهلاک اموال ذخایر ثابت شده و بهره سهام به میزان فعالیت و معاملات هر یک از شرکای عضو و مشتریان غیر عضو بین آنها تقسیم می شود. منطبق با ماده ۱۵ قانون شرکتهای تعاونی و اصول حاکم بر این شرکت ها بخشی از سود ویژه سالیانه شرکت باید در قالب ذخیره احتیاطی فریز شود و به اعضا پرداخت نشود. این ذخیره نباید کمتر از ۱۲ درصد ویژه باشد. این فرآیند تا زمانی است که پس از گذشت سه سال جمع ذخیره احتیاطی به میزان معدل سرمایه سه سال اخیر شرکت برسد. افزون بر آن سه درصد از درآمد ویژه سالانه در امر آموزش تعاونی در منطقه تعاونی مربوط و در سراسر کشور در اختیار اتحادیه تعاونی و وزارت تعاون قرار می گیرد. اتحادیه های تعاونی در هر سال مالی به ترتیب زیر تقسیم می شود: ۱) اصلاحی ۱۳۷۷/۰۷/۰۵) - از حداقل پنج درصد (۵) تصویب مجمع عمومی عادی تخصیص داده می شود. ۵) پس از کسر وجوه فوق باقی مانده سود خالص به ترتیبی که در اساسنامه و شرایط ضمن عقد پذیرفته می شود تقسیم می گردد. اعضای شرکت به ازای سهام و بهره مندی از آن، دارای حقوق و وظایف مشخصی هستند. تصمیمات در شرکت تعاونی نه بر اساس میزان سهام بلکه بر مبنای تصمیم اکثریت ارا اتخاذ میشود. هر عضو دارای یک رای است. مواد ۳ و ۸ قانون شرکتهای تعاونی این حق را تعریف و دارای ضابطه نموده است.