حقوق بشر: مبنای دینی حقوق بشر

در مورد مبنای دینی نظریه حقوق بشر با واقعیت‌هایی روبه‌رو هستیم: • مردم جهان از لحاظ عقاید دینی یک‌پارچه نیستند و دین واحدی بر آنان حکومت نمی‌کند، از این گذشته همه مردم جهان، در زمره معتقدان ادیان نیستند، بنابراین نظریه دینی حقوق بشر در بهترین حالت آن که عصاره تمام ادیان روی زمین باشد، از جهان شمولی کامل برخوردار نخواهد بود؛ • هر دینی مشتمل است بر متونی مقدس که تفسیر و توضیح آن‌ها موجب بروز اختلاف نظرهایی میان پیروان آن‌ها می‌شود. بنابراین دستیابی به تفسیری همگانی کار آسانی نیست. البته می‌توان ادعا نمود که در اصول اساسی حقوق انسانی، اشتراک نظر حاصل است ولی این اصول اساسی در ارائه مجموعه‌ای کامل و نظام‌وار از حقوق بشر که روز‌به‌روز بر گستردگی و پیچیدگی آن افزوده می‌شود، راه‌گشایی چندانی ندارد. از این هم که بگذریم، در مورد بعضی از همین اصول اساسی هم تردیدهایی ازنظر اجرا و رویه معتقدان به ادیان وجود دارد. به‌طور مثال اصل برابری که نتیجه ضروری و اولیه خلقت مشترک انسان توسط خداوند است (که پایه اساسی ادیان الهی را تشکیل می‌دهد) با تمایزاتی که در جوامع دینی میان مومنان و کافران ، زنان و مردان، برقرار بوده و هست و محدودیت‌هائی که در مورد بردگان به اجراء در می‌آمده است، تضعیف می‌گردد. در پایان این بخش یادآوری این مطلب حائز اهمیت است که اگر بتوان با کوشش معتقدان به ادیان زنده امروز، اصول و حقوقی مشترک، به‌عنوان مبانی دینی حقوق بشر عرضه داشت، این دسته از حقوق از جاذبه فراوانی برخوردار خواهد شد و صبغه دینی و الهی خواهد یافت و انسان‌های معتقد به ادیان، با تکلیفی درونی و دینی که ضمانت اجرائی بسیار مهمی است، در رعایت و توسعه آن خواهند کوشید.