حقوق داوری بین الملل

وجود یا عدم وجود عامل و عنصر خارجی، به عنوان وجه ممیز داوری داخلی (ملی) و خارجی (بین‌ المللی) شناخته شده‌ است. داوری بین المللی (خارجی) ، به داوری‌ گفته می‌ شود که دارای یک عنصر خارجی از جمله تابعیت ، اقامتگاه ، محل تجارت، محل وقوع قرارداد ، محل اجرای قرارداد و … باشد. تنها معیار بین‌ المللی بودن داوری، به موجب قانون داوری تجاری بین‌ المللی، تابعیت غیر ایرانی ی. ا. ط. داوری است. به عبارت دیگر، چنین مطرح شده است که اگر چه به‌طور کلی فرض بر این است که دخالت هر گونه عنصر خارجی در دعوا ، باعث بین‌ المللی شدن آن دعوا می‌ گردد، لیکن طبق قانون داوری تجاری بین‌ المللی، معیار تشخیص داوری بین‌ المللی از داوری داخلی، فقط تبعه ایران نبودن ی. ا. ط. در زمان انعقاد موافقتنامه داوری است. بدین معنا که داوری حاصل از قراردادهایی که هر دو طرف آن ایرانی باشند، از نظر قانون داوری تجاری بین‌المللی ایران؛ بین‌المللی نیست و مشمول قانون داوری تجاری بین‌المللی نیز قرار نخواهد گرفت. در واقع، چنین به نظر می‌ رسد که منظور از بند ب ماده فوق، «بیگانه» بودن یکی از طرفین، در زمان انعقاد موافقتنامه داوری ، نسبت به ایران است و در این فرض، هم دارندگان تابعیت خارجی و هم بی‌تابعیت‌ها مشمول این وضعیت خواهند بود. اشاره به عبارت «به موجب قوانین ایران» نیز بیانگر این امر است که مفهوم تابعیت غیرایرانی، شامل دارندگان تابعیت مضاعف ایرانی _ غیرایرانی نخواهد شد، چرا که مستفاد از ماده ۹۸۹ قانون مدنی ، چنین شخصی همچنان تبعه ایران محسوب می‌شود. منبع: داوری (کلیات داوری، شرایط قانونی و محدودیت‌های داوری، حل تعارض در داوری‌های تجاری بین‌المللی)، نگاه بینه، 1393 · مجموعه مقالات همایش صدمین سال تأسیس نهاد داوری در حقوق ایران، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های حقوقی شهر دانش، 1391