حقوق دفاعی متهم در پرتو موازین فقهی و بخشنامه های قضایی (مقاله علمی وزارت علوم)

حقوق دفاعی متهم در پرتو موازین فقهی و بخشنامه های قضایی (مقاله علمی وزارت علوم) درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم) نویسندگان: مهدی نجفیان رضوی عباس شیخ الاسلامی هانیه هژبر ساداتی منبع: فقه جزای تطبیقی دوره دوم پاییز 1401 شماره 3 حوزه‌های تخصصی: حوزه‌های تخصصی حقوق doi: 10.22034/jccj.2022.357799.1092 شماره صفحات: ۱ - ۹ دریافت مقاله تعداد دانلود : ۳۷۹ آرشیو آرشیو شماره‌ها: ۲۳ سال ۱۴۰۴ (۴) - فقه جزای تطبیقی دوره 5 زمستان 1404 شماره 4 - فقه جزای تطبیقی دوره 5 پاییز 1404 شماره 3 - فقه جزای تطبیقی دوره 5 تابستان 1404 شماره 2 - فقه جزای تطبیقی دوره 5 بهار 1404 شماره 1 سال ۱۴۰۳ (۴) - فقه جزای تطبیقی دوره 4 زمستان 1403 شماره 4 - فقه جزای تطبیقی دوره 4 پاییز 1403 شماره 3 - فقه جزای تطبیقی دوره 4 تابستان 1403 شماره 2 - فقه جزای تطبیقی دوره 4 بهار 1403 شماره 1 سال ۱۴۰۲ (۵) - فقه جزای تطبیقی دوره سوم اسفند 1402 شماره ویژه حقوق جزا - فقه جزای تطبیقی دوره سوم زمستان 1402 شماره 4 - فقه جزای تطبیقی دوره سوم پاییز 1402 شماره 3 - فقه جزای تطبیقی دوره سوم تابستان 1402 شماره 2 - فقه جزای تطبیقی دوره سوم بهار 1402 شماره 1 سال ۱۴۰۱ ( ۵) - فقه جزای تطبیقی دوره دوم زمستان 1401 شماره 5 - فقه جزای تطبیقی دوره دوم زمستان 1401 شماره 4 - فقه جزای تطبیقی دوره دوم پاییز 1401 شماره 3 - فقه جزای تطبیقی دوره دوم تابستان 1401 شماره 2 - فقه جزای تطبیقی دوره دوم بهار 1401 شماره 1 سال ۱۴۰۰ (۵) - فقه جزای تطبیقی دوره اول اسفند 1400 شماره 5 (شماره علیحده؛ حقوق جزا) - فقه جزای تطبیقی دوره اول زمستان 1400 شماره 4 - فقه جزای تطبیقی دوره اول پاییز 1400 شماره 3 - فقه جزای تطبیقی دوره اول تابستان 1400 شماره 2 - فقه جزای تطبیقی دوره اول بهار 1400 شماره 1 چکیده امروزه حقوق دفاعی متهم به مثابه یک مؤلّفه متعادل کننده قدرت در طرفین دعوای کیفری، بیش از پیش مورد توجّه نظام های مختلف عدالت کیفری واقع گردیده است. حقوق کیفریِ اسلام، دربردارنده اصولی است که حقوق دفاعی متهم را به بهترین شکل تضمین می نماید و به طور خلاصه یا مفسده ای را از متهم دفع می کند و یا مصالحی را متوجّه وی می نماید. یافته های ناشی از مطالعه توصیفی – تحلیلیِ حقوق دفاعی متهم از منظر موازین فقهی و بخشنامه های قضایی نشان می دهد که با وجود موازینی همچون حرمت دم، عدم نفوذ اقرار ناشی از شکنجه، جواز وکالت در کلیه دعاوی، جواز سکوت مدعی علیه در برابر مدعی و اثبات عقلیِ ضرورت وجود تفهیم اتهام برای متهم در فقه امامیه، در بخشنامه های قضایی، التفات بایسته ای به اهم حقوق دفاعی متهم نشده و مقررات حمایتی ویژه ای به منظور تضمین حقوق مزبور وضع نگردیده است. عدم اهتمام کافی نسبت به تضمین مصونیت متهم از اِعمال شکنجه، کلّی بودن مقررات ناظر بر حق دارا بودن وکیل در فرآیند رسیدگی کیفری، فقدان مقرره صریح مبنی بر تضمین حق سکوت متهم و عدم وجود ضمانت اجرا در ارتباط با حق م. م. ب. تفهیم اتهام، از مهمترین کاستی های موجود در بخشنامه های قضایی در ارتباط با حقوق دفاعی متهم است که البته در برخی موارد، دارای ریشه های تقنینی نیز م. ب.. Accused Defense Rights in the Light of Jurisprudential Standards and Judicial Directives Nowadays, the defense rights of the accused as a balancing component of power in the parties of the criminal case have been more and more noticed by different criminal justice systems. Islamic criminal law includes the principles that guarantee the defense rights of the accused in the best way, and in short, either repels corruption from the accused or provides benefits to him. The findings from the descriptive-analytical study of the defense rights of the accused from the perspective of jurisprudence standards and judicial directives show that despite the standards such as the sanctity of blood, the lack of validity of confessions caused by torture, the legality of representation in all lawsuits, the legality of the defendant's silence against claiming man and rationally proving the necessity of explaining the charge to the accused in Imamiyya jurisprudence, in the judicial directives, the important defense rights of the accused have not been mentioned and special protective provisions have not been made. It is not established to guarantee the said rights. Lack of sufficient attention to guaranteeing the immunity of the accused from acts of torture, the general nature of the provisions governing the right to have a lawyer in the criminal proceedings, the lack of an explicit provision guaranteeing the right of the accused to remain silent, and the lack of a guarantee of sanctions about the right of the accused to explain the accusation are the most important lacks in the judicial directives related to the defendant's defense rights, which of course, in some cases, have legislative roots. تبلیغات