حقوق کیفری: در ایران

در ایران سابقه مدنیت و برقراری حکومت به قبل از میلاد مسیح باز می گردد. اگر حکومت هخامنشیان را به عنوان اولین حکومت در ایران تلقی کنیم به 550 سال قبل از میلاد مسیح باز می گردد. وضعیت دادگستری به معنای عام و سیستم قضایی در ایران باستان غالبا در دست حاکمان و سلاطین بود. قضات از جانب حکمرانان منصوب می شدند و مجازات ها هم به اختیار شاه یا به امر وی اعمال می شد. در این دوره شکنجه افراد برای گرفتن اقرار و به اعتراف در آوردن آنان رایج بود. گاهی اوقات برای تخلف کوچک ممکن بود فرد اعدام شود. در این دوره نفوذ ادیان به مرور حقوق جزا را متحول کرد. قبل از اسلام دین زرتشت که دین حاکم معروف در کشور بوده تاثیرات خودش را بر نظام حاکم و مردم اعمال کرد. شعار معروف این دین «پندار نیک، گفتار نیک و کردادنیک بود» و اوستا به عنوان یکی از منابع حقوق جزا در ایران باستان مدنظر و قابل توجه بوده است. سپس دین اسلام ظهور کرد که مهمترین ویژگی های این دوران در حقوق جزا اصل تساوی مجازات ها ، اصل قانونی بودن مجازات ها و اصل شخصی بودن مجازات ها است. در زمان مشروطه علما و روحانیون تحت عنوان حکام شرع امر قضاوت و حکمیت را بین مردم عهده دار شدند و بر اساس احکام اسلامی بین مردم قضاوت می کردند با انقلاب مشروطه برای اولین بار عدالتخانه تشکیل شد. با انقلاب مشروطه قانون اساسی کشور تصویب شد و قرار شد که در کشور احکام شرعی اجرا شود و قضات شرع کماکان در امر شرعی قضاوت کنند، اما این انقلاب قبل از تبدیل شدن به یک حکومت مردم بر مردم از مسیر منحرف شد. در این دوره به علت این که نمایندگان مردم تجربه کافی برای قانونگذاری نداشتند عمدتا مواد قانونی مخصوصا در بخش جزایی را از ترجمه قوانین خارجی گرفتند و به مرور حکام شرع کنار گذاشته شدند. این وضعیت تا انقلاب اسلامی در سال 1357 ادامه داشت. اما اولین قانونی که در رابطه با مسائل جزایی ماهوی تصویب شد، قانون مجازات عمومی در سال 1304 بود. البته قانون آیین دادرسی کیفری نیز در امور شکلی در سال 1290 به تصویب رسده بود که تا سال 1378 به این قانون عمل می شد. سومین قانون، قانون اقدامات تامینی و تربیتی بود که در سال 1339 به تصویب رسید. در سال 1370 قانون مجازات اسلامی تصویب شد و در سال 1375 قانون مجازات اسلامی در بخش تعزیرات تصویب شد. در سال 1392 کمیسیون قضایی و حققوی مجلی شورای اسلامی قانون مجازات اسلامی را در 782 ماده تصویب کرد. بعد از انقلاب با تصویب قوانین اسلامی احکام جزایی اسلام در قوانین وارد شد و در حال حاضر مهمترن قانون جزایی که مبتلا به و لازم الاجرا م. ب.. منبع: دوره مقدماتی حقوق جزای عمومی، جنگل، 1388 · حقوق جزای عمومی (جرم و پدیده جنایی) (جلد اول)، جنگل، 1393