حقیقت شفاعت: نکته

خلاصه بیان ایشان چنین است: «شفیع باید به چیزی متوسل گردد که در کسی که نزد او شفاعت می‌کند، مؤثر افتد». بنابراین هرگز شفیع ، درخواست نمی‌کند که خدا از مقام مولویت خود و بندگی بنده خویش صرف نظر کند یا این‌که از حکم و تکلیف خود دست برداشته، آن را به طور کلی یا در خصوص شخص مورد شفاعت منسوخ سازد و یا این‌که قانون مجازات خود را در همه جا یا خصوص این مورد ابطال کند. خلاصه این‌که شفاعت‌کننده نه تأثیری در مقام مولویت و عبودیت دارد و نه در حکم، و نه جزای حکم؛ بلکه او با قبول این جهان سه‌گانه، متوسل به یکی از جهات زیر شده و مقصود خ. ر. ب. کمک آن عملی می‌سازد. یا به صفاتی که در شخص مولا وجود دارد و مستوجب عفو و اغماض است (مانند بزرگی و کرم و بخشش و شرافت او) یا به اوصافی که بنده است و مقتضی ترحم بر او و تأثیر عوامل آمرزش د. ح. او م. ب. (مانند: مذلت و فقر و کوچکی و پریشان حالی او) و یا به اوصافی که در خود شفیع است (مانند نزدیکی او به مولا و داشتن شخصیت و مقام در نزد او) در واقع تقاضای شفیع چنین است که می‌گوید: من از تو تقاضا نمی‌کنم که از مقام مولویت و آقایی خ. ن. ب. بنده‌ات صرف نظر کرده یا حکم و یا قانون مجازات خود را ابطال کنی؛ بلکه استدعا دارم از این بنده درگذری؛ چه این‌که بزرگ و مهربان و کریمی، نه از عقاب او سودی می‌بری و نه گذشت از گناه او، تو را زیانی می‌رساند. یا این‌که بنده‌ایست کوچک و نادان، و بیچاره و پریشان و مثل تو به‌ کار او وقعی نمی‌نهد، یا به واسطه این‌که من آبرو و حیثیت و مقام نزد تو دارم و آن ایجاب می‌کند، تقاضای مرا پذیرفته و از خطای او درگذری و او را ببخشی. از این بیانات روشن می‌شود که کار شفاعت این است که یک رشته عوامل مؤثر در رفع عقاب را بر عوامل ایجاب‌کننده آن حکومت می‌دهد (منظور ما از حکومت این است که موضوعی را از مورد حکمی خارج ساخته و داخل در مورد حکم دیگری کند؛ به طوری که حکم اول شامل آن نشود، نه این‌که حکم شامل آن بشود؛ ولی به وسیله ایجاد ضد، آن را از کار بیندازد؛ آن‌چنان که در عالم طبیعت بعض از عوامل، آثار عوامل دیگری را بر اثر مبارزه و غالب شدن از کار می‌اندازند). در حقیقت شفاعت عبارت است از: «واسطه شدن در رساندن نفع یا دفع ضرر از کسی به عنوان حکومت نه به عنوان مبارزه و تضاد ». ضمناً معلوم شد که شفاعت از انواع «سبب» است؛ زیرا آن عبارت است از: وساطت سبب قریب در میان سبب بعید و مسبب آن. این بود خلاصه مطلبی که از تحلیل معنای شفاعت به دست می‌آید. منبع: المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۱۶۲ ۱۶۰