حقیقت معجزه: فرق معجزه با دیگر امور خارق العاده

معجزه دارای امتیازها و ویژگی‌هایی است که در سایر کارهای خارق العاده وجود ندارد. این ویژگی‌ها عبارت است از: ۱. سحر و جادو و مانند آن، اموری فرا گرفتنی هستند و انجام آن‌ها به آموزش و تمرین و ریاضت نیاز دارد، ولی معجزه، بدون آموزش و تمرین، آورده می‌شود؛ قرآن در این زمینه می‌فرماید: «وَ لکِنَّ الشَّیاطِینَ کَفَرُوا یُعَلِّمُونَ النّاسَ السِّحْرَ؛ لکن شیاطین کفر ورزیده و به مردم سحر تعلیم می‌دادند. برای مثال، حضرت مسیح (علیه‌السّلام) در گهواره با سخن گفتن خود، اعجاز می‌کند، بدون آن که آموزش و تربیت در این زمینه دخالتی داشته باشد. ۲. ساحران و مرتاضان و مانند آن‌ها، در هر شرایطی از زمان و مکان و با هر ابزاری، بر انجام کارهای خود توانایی ندارند و قدرت آن‌ها به امور معینی محدود است؛ لذا برای همه‌ی افراد همان کارهای معین را تکرار می‌کنند، ولی معجزه‌های پیامبران، هیچ یک از این قیدها و شروط را ندارد؛ چرا که به نیروی لا یزال و نامحدود الهی وابسته است؛ از این رو، گاه مردم امر بی سابقه‌ای را از پیامبر می‌خواستند و او به اذن خداوند، آن را ـ بر طبق خواسته‌های آن‌ها ـ انجام می‌داد. ۳. ساحر و جادوگر ادعای پیامبری ندارد؛ اما پیامبر همزمان با ارائه‌ی معجزه، به پیامبری خویش تصریح می‌کند و یا امام ـ با تعمیم در مفهوم معجزه ـ اظهار می‌کند که وصی و خلیفه پیامبر است. ۴. سحر و جادو با نیروی قوی تر و بالاتر از نوع خود، قابل معارضه و شکست پذیر است، ولی معجزه را نمی‌توان شکست داد و با آن مقابله کرد. ۵. صاحبان سحر و جادو در بیشتر موارد به دنبال دنیا و منافع خود هستند و یا اخلاق فاسدی دارند که نشان می‌دهد آنچه انجام می‌دهند، معجزه نیست، ولی معجزه تنها از کسانی صادر می‌شود که جلوه گاه ویژگی‌های نیک و اخلاق پسندیده هستند و دارای هدف عالی تربیتی و انسانی می‌باشند. ۶. معجزه پیغمبران، بر خلاف سحر و جادو، همراه با تحدی است؛ یعنی دعوت به مقابله و معارضه و اعلان به مردم که اگر می‌توانند، مانند آن را بیاورند. البته لازم نیست که تحدی به صراحت اعلام شود، بلکه اگر کیفیت آوردن معجزه به گونه‌ای باشد که همگان تحدی را از آن بفهمند، کفایت می‌کند میان معجزه و کرامت تفاوت گذاشته شده ‌است، کرامت در اصطلاح به کارهای خارق‌العاده‌ای گفته می‌شود که از غیر پیامبران سر می‌زند و برای اثبات نبوت نیست؛ اما معجزه همراه با ادعای نبوت است و امری است که با اراده خداوند از شخص مدعی نبوت ظاهر شده ‌است تا نشانه‌ای بر صدق ادعای او باشد همچنین معجزه با «ارهاص» تفاوت دارد. ارهاص به ‌معنای کارهای خارق عادتی است که پیامبران پیش ‌از بعثت انجام می‌دهند تا مردم با مشاهده آنها، آماده شنیدن دعوت ایشان شوند. از سوی دیگر، معجزات و کرامات با هدف بسط ربوبیت، صورت می‌گیرد نه با قصد اظهار قدرت شخصی ازاین‌رو قصد انبیاء (علیهم‌السّلام) در انجام معجزات، ظاهر ساختن ربوبیت حق در مظهر کامل و توجه دادن مردم به خداوند بوده‌ است. منبع: بقره/سوره۲، آیه۱۰۲ · کشف الاسرار، ص۴۵، تهران، بی‌تا · مصباح الهدایه، ص۵۳، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۶ · کشف الاسرار، ص۴۸-۴۹، تهران، بی‌تا · دانشنامه امام خمینی، ج۹، ص۴۱۶-۴۱۷، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۴۰۰