حکم گردشگری: سیاحتهاى پیامبر

افزون بر سفرهایى که پیامبر(صلی الله علیه و اله و سلم) پیش از بعثت داشت، پس از بعثت، با انبوه مشکلات و کارهاى سیاسى و اجتماعى، در فرصتهاى به دست آمده، مسلمانان را به گشت و گذار مى‌برد تا مردم از نزدیک با آفریده‌هاى خداوند و میراث امتهاى پیشین و رویدادهاى گذشته آشنا شوند و بر ایمان و باورهاى آنان افزوده گردد. از جمله: ۲. ۱ - دیدار از وادى حجر حجر ، سرزمین قوم ثمود بود که از تمدن و دنیا بهره‌هاى شایان برده بودند. خداوند صالح پیامبر را در میانشان برانگیخت. آنان دستور خداوند را نافرمانى کردند و سرانجام عذاب الهی دامنگیرشان شد. اکنون، در یک منزلى وادی القری در حجاز ، آثار بسیارى ازتمدن از میان رفته باستانى وجود دارد که باستان شناسان آن را از بقایاى قوم ثمود شمرده‌اند. پیامبر در غزوه تبوک به وادی حجر آمد. در آن جا توقف فرمود و شرایط جغرافیایى و تاریخى قوم ثمود را براى یاران یادآورد شد و فرجام شرک و الحاد را به عیان به مؤمنان نشان داد. پیامبر در همین گردشگرى، نشانه‌هاى بازمانده از صالح پیامبر و جایگاه چشمه‌ای که ناقه صالح از آن آب مى‌خورد و جاى فرار شتر بچه را در بالاى کوه به مردم نشان داد. و نیز گور ابى رغال یکى از همدستان ماجراى کشتن شتر صالح را به‌ همراهان نمایاند. در اطراف گور او به جست وجو پرداختند و برخى از نشانه‌هاى در خاک مانده از روزگار قوم ثمود را در پیرامون گور ابى رغال بر جاى یافتند. گفت: در سراهاى این ظالمان مشوید، مگر گریان و ترسان؛ ترس آن که نباید به شما رسد آنچه بدیشان رسید. آن گاه گفت: این قوم صالح پیغمبر بودند. خداى تعالى همه را هلاک کرد. الاّ مردى را که او در حرم خداى تعالى بود.) ۲. ۲ - رخصت سیر و سیاحت به مسلمانان شرایط آغازین دولت نوپاى پیامبر ایجاب مى‌کرد مسلمانان در مدینه تمرکز یابند، معارف اسلامى‌را از زبان پیامبر بیاموزند و از کانون اسلام در برابر تهدید کافران دفاع کنند. مدینه دارالهجره نامیده شد و مسلمانان دستور یافتند از هر سو آهنگ آن کنند. با استوار شدن پایه‌هاى دین مردم اجازه یافتند براى گردشگرى و یا خواسته‌هاى دیگر، به مراکز خارج از حوزه حکومت اسلام سفر کنند. در یک مورد پیامبر به یکى از مسلمانان که خواستار سفر به سرزمینى دور از مدینه بود پس از پرسیدن مسائلى از او، فرمود: (برو در آن سوى دریاها فعالیت کن. منبع: ابراهیم زکى خورشید و عبدالحمید یونس، ج۷، ص۳۱۹. دارالمعرفة · ج۳، ص۱۱۳۲، ذیل آیه ۸۲ سوره حجر · (عرائس المجالس)، ص۹۲ · ج۵، ص۱۴۲. چاپ مهرآیین · (مسند الامام احمد حنبل)، ج۳، ص۶۴، دارالفکر · (سنن ابن ماجه)، ج۲، ص۱۲۲۵، باب ۲۴، دار احیاء التراث العربى