خیار تخلف از شرط نتیجه — یا خودرو

⚠ احتیاط: ممکن است آغاز یا پایانِ مطلب در بندِ مجاور باشد. یا خودرو، شرط شود متصالح کسی که منزل یا خودرو به او صلح شده ذمه یا بدهی مصالح کسی که صلح کرد را بری کرده است. در این مثال دو عمل حقوقی همزمان ایجاد شده است یکی عقد صلح و دیگر ابراء، که ایقاع محسوب می شود. نکته ۱ اگر شرط شود متصالح در آینده باید بدهی مصالح را بری کند این شرط از نوع شرط فعل است نه نتیجه لذا در صورت تخلف نیازمند الزام و اجبار متصالح است. نکته ۲ موضوع شرط نتیجه محدود به عقود» و «ایقاعات غیر تشریفاتی است و حسب ماده ۲۳۶ قانون مدنی عقد یا ایقاعی که نیازمند تشریفات باشد نمی تواند به عنوان شرط نتیجه بیاید. مثلاً نمیتوان در ضمن عقد بیع منزل شرط کرد زوجه مطلقه شود، زیرا طلاق یک ایقاع تشریفاتی است و تشریفات آن باید رعایت شود. نکته ۳ هر چند در عمل کمتر اتفاق می افتد شرط نتیجه مثبت محقق نشود، ولی در صورت عدم تحقق شرط نتیجه مثبت مشروط له حق فسخ معامله اصلی را دارد. و قاعده ای تحت عنوان الزام طرف مقابل منتفی است. نکته ۴ شرط نتیجه منفی شرط نتیجه منفی نیز قابل تصور است برای مثال در فروش ملک بین متبایعین شرط شود خریدار به مدت ۲ سال یا پرداخت کامل ثمن معامله حق فروش ملک به دیگری را نداشته باشد. در این فرض در صورت تخلف مشروط علیه و فروش ملک مشروط له حق دارد درخواست ابطال معامله دوم را بخواهد. شایسته ذکر است رأی وحدت رویه شماره ۸۱۰ مورخ ۱۴۰۰/۳/۴ بر همین مبنا صادر شده است. در ادامه و در شرط فعل منفی بیشتر توضیح خواهیم داد.