داده های مقدماتی — با وجود این به نظر می رسد

با وجود این به نظر می رسد که در گفته یاد شده میان ماهیت شهادت و اعتبار آن به عنوان دلیل اختلافی نابجا رخ داده است: اعلام شخصی که در دادرسی دخالت ندارد نسبت به اخبار از واقعه مورد استناد یکی از دو طرف دعوا، ماهیت شهادت را دارد خواه مستقیم باشد یا غیر مستقیم ولی قانون اعتبار این شهادت را منوط به شرایطی ساخته است. این شرایط فرعی را نباید در تعریف شهادت آورد و باید در این مقام تنها از ارکان اصلی آن یاد کرد، مگر این که گفته شود، مقصود تعریف شهادت معتبر قضایی است نه شهادت به طور کلی ولی در ماده ۱۳۲۰ ق.م. نیز با عنوان شرایط شهادت آمده است تا نشانی از فرعی بودن آن باشد. رک شیخ محمد حسن نجفی، جواهر الکلام، ج ۴۰، ص ۱۰۷ و ۱۰۸ و ج ۴۱، ص ۸ در انتقاد از نظر میرزا قمی در قوانین و برای دیدن تفصیل مطلب ر.ک. ج ۴۱، ص ۱۲۱ به بعد. مولی احمد نراقی مستند الشیعه، ج ۲، ص ۶۰۷.