داوری با داور مرضی الطرفین

داوری مقید را نباید با داوری با داور مرضی الطرفین، یکسان دانست زیرا ممکن است داوری در ابتدا به صورت مطلق باشد و در زمان تعیین داور توسط دادگاه و یا پیش از آن طرفین در انتخاب داور تراضی نموده و شخص معینی را به این سمت تعیین کنند. در این هنگام با داور مرضی الطرفین مواجه هستیم ولی این اندازه برای مقید شدن داوری کافی نیست زیرا ممکن است تعیین داور مذکور به صورت مقید نباشد و در این صورت با ناتوانی یا امتناع داور از رسیدگی میتوان به شخص دیگری رجوع نمود یا از دادگاه درخواست تعیین داور را داشت. آیا داور مرضی الطرفین به شخصی اطلاق میشود که در قرارداد تعیین شده یا بر اساس مشخصات مذکور در قرارداد معلوم است یا اینکه اگر طرفین ذکر کنند که در صورت اختلاف آن را به شخص مرضی الطرفین» ارجاع می دهند. در این حالت نیز با داور مرضی الطرفین مواجه هستیم؟ در دادنامه شماره ۱۲۶۳- ۸۴/۹/۲۲ موضوع پرونده شماره ۸۴/۱۵/۸۰۸ شعبه ۱۵ دادگاه تجدید نظر استان تهران وضعیت اخیر نیز یکی از مصادیق داور مرضی الطرفین شمرده شده است: «در خصوص تجدید نظر خواهی ... از رأی شماره ۱۲۶۱-۱۲۶۲ و ۱۲۶۳ در تاریخ ۸۳/۱۰/۱۹ شعبه ۹۰ دادگاه عمومی تهران که به موجب آن دعوای نامبرده ... با خواسته ابطال سند رسمی انتقال ... و نیز دعوای نامبرده ... با خواسته ابطال وکالتنامه ... و ابطال سند اجاره ... شکلاً و ماهیتا مردود اعلام شده و آقای … به تحویل مبیع موضوع سند رسمی به آقای ... محکوم شده است ... د. ا. م. به شرط داوری مندرج در بند ۷ قرارداد نیز استناد کرده اند. به نظر این دادگاه این ایراد وارد نیست. زیرا اولاً مفاد شرط مذکور ارجاع اختلاف ناشی از تفسیر قرارداد به داور است در حالی که آنچه در این پرونده مطرح شده اساساً ارتباطی به تفسیر قرارداد ندارد. ثانیاً شرط داوری مذکور مطلق نیست بلکه مقید است یعنی طرفین توافق کرده اند که اختلاف در تفسیر را به داور مرضی الطرفین ارجاع کنند بدون اینکه در قرارداد داور مرضی الطرفین را تعیین کنند. ۱۶۶ - زندی دکتر … ص ۹۳. فقط طوعاً قابل اجراست یعنی در صورتی قابل اجراست که طرفین شخص خاص را با رضایت انتخاب کنند و اگر طوعاً شخص خاص را به داوری برنگزینند نمی توان آنان را وادار به تراضی کرد زیرا با وادار شدن تراضی مفهوم خود را از دست می دهد ... به نظر دادگاه رأی نخستین از جهانی مورد تجدید نظر خواهی قرار گرفته منطبق با موازین قانون است و دادگاه ضمن رد تجدید نظر خواهی رأی را تأیید می کند. این رأی قطعی است. ۱۶۷ با این بیان، اگر طرفین توافقی در تعیین داور نکنند آیا دادگاه می تواند به جای آنها داور را تعیین نماید یا قید مرضی الطرفین به این معنا است که تعیین داور تنها با توافق هر دو طرف ممکن است و اگر چنین توافقی حاصل نشد، دادگاه نیز اختیار دخالت ندارد؟ دادگاه نظر اخیر را برگزیده و این عقیده با لزوم تفسیر مضیق قرارداد هماهنگ است زیرا گفتیم که اثر داوری نفی صلاحیت مستقیم دادگاه است و در صورت تردید باید صلاحیت دادگاه یا سایر مراجع قانونی را باقی دانست.۱۶۸ ۱۶۷ - همان، ص ۱۰۳ ۱۶۸ - دادنامه شماره ۳۷۱/۶۶۶ ۸۲/۲/۳۱ موضوع پرونده شماره ۳۱۴۱-۸۱ شعبه ۴۸ دادگاه عمومی مشهد نظر دیگری دارد: در خصوص دادخواست آقای … ... به وکالت از ناحیه شرکت فرآورده های لبنی ... و به طرفیت آقای …... و به خواسته تعیین داور با قید مدت و موضوع داوری بدین توضیح که وکیل خ. د. ش. دادخواست تقدیمی عنوان نموده به موجب دو فقره قرارداد شماره ۱۲۰۰۱۴۴۴ و ۱۲۰۰۱۳۹۴ تنظیمی فی ما بین خوانده دعوا و شرکت موکل خوانده دعوا که عامل توزیع و فروش شیر و فرآورده های لبنی بوده مبالغی را بابت محصولات خریداری به شرکت موکل بدهکار است که تاکنون علی رغم مراجعات و مذاکرات مکرر نسبت به تأدیه آن اقدامی نکرده است از طرف دیگر برابر ماده ۱۴ و ۱۱ دو قرارداد مورد اشاره مقرر شده است که هرگونه اختلاف ناشی از قرارداد وسیله حکمیت مرضی الطرفین حل و فصل شود که در همین راستا شرکت موکل به استناد ماده ۴۶ قانون به موجب اظهارنامه شماره ۹۲۳۶ مورخ ۸۱/۸/۱۲ داور مرضی الطرفین را معرفی و از خوانده خواسته است ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ اظهارنامه نظر خود را نفیا یا اثباتا اعلام کند. علی رغم ابلاغ اظهارنامه و گذشت مهلت مذکور پاسخی نداده است لذا چون شرکت موکل در صدد وصول مطالبات و استیفای حقوق شرعی و قانونی خود م. ب. تقاضای احضار خوانده و رسیدگی و صدور رأی بر را نموده است دادگاه جهت رسیدگی طرفین را دعوت و خوانده علی رغم ابلاغ قانونی اخطاریه به وی در دادگاه حاضر نگردید. دادگاه بین داوران قرعه به عمل آورد و آقای …... به عنوان داور انتخاب گردید مراتب تعیین داور به طرفین ابلاغ و ظرف مهلت قانونی هیچگونه ایرادی نسبت به داور به عمل نیاورده و داور نیز قبولی خود را اعلام و موضوع داوری و مدت اعلام نظر نیز به وی تفهیم گردید. بنابراین ب. ت. ب. شرح مذکور مستنداً به مواد ۴۵۸ - ۴۵۹ ۴۶۰ - ۴۶۲ - ۴۶۷ - ۴۷۱ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی آقای …... ⚠ احتیاط: ممکن است آغاز یا پایانِ مطلب در بندِ مجاور باشد. و به خواسته تعیین داور با قید مدت و موضوع داوری بدین توضیح که وکیل خ. د. ش. دادخواست تقدیمی عنوان نموده به موجب دو فقره قرارداد شماره ۱۲۰۰۱۴۴۴ و ۱۲۰۰۱۳۹۴ تنظیمی فی ما بین خوانده دعوا و شرکت موکل خوانده دعوا که عامل توزیع و فروش شیر و فرآورده های لبنی بوده مبالغی را بابت محصولات خریداری به شرکت موکل بدهکار است که تاکنون علی رغم مراجعات و مذاکرات مکرر نسبت به تأدیه آن اقدامی نکرده است از طرف دیگر برابر ماده ۱۴ و ۱۱ دو قرارداد مورد اشاره مقرر شده است که هرگونه اختلاف ناشی از قرارداد وسیله حکمیت مرضی الطرفین حل و فصل شود که در همین راستا شرکت موکل به استناد ماده ۴۶ قانون به موجب اظهارنامه شماره ۹۲۳۶ مورخ ۸۱/۸/۱۲ داور مرضی الطرفین را معرفی و از خوانده خواسته است ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ اظهارنامه نظر خود را نفیا یا اثباتا اعلام کند. علی رغم ابلاغ اظهارنامه و گذشت مهلت مذکور پاسخی نداده است لذا چون شرکت موکل در صدد وصول مطالبات و استیفای حقوق شرعی و قانونی خود م. ب. تقاضای احضار خوانده و رسیدگی و صدور رأی بر را نموده است دادگاه جهت رسیدگی طرفین را دعوت و خوانده علی رغم ابلاغ قانونی اخطاریه به وی در دادگاه حاضر نگردید. دادگاه بین داوران قرعه به عمل آورد و آقای …... به عنوان داور انتخاب گردید مراتب تعیین داور به طرفین ابلاغ و ظرف مهلت قانونی هیچگونه ایرادی نسبت به داور به عمل نیاورده و داور نیز قبولی خود را اعلام و موضوع داوری و مدت اعلام نظر نیز به وی تفهیم گردید. بنابراین ب. ت. ب. شرح مذکور مستنداً به مواد ۴۵۸ - ۴۵۹ ۴۶۰ - ۴۶۲ - ۴۶۷ - ۴۷۱ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی آقای …... به عنوان داور از ناحیه دادگاه تعیین گردید تا ب. ت. ب. قرارداد فی ما بین أصحاب دعوا ظرف مدت سه ماه از تاریخ تفهیم داوری نظریه خود را در قالب رأی داوری اعلام نماید همچنین در دادنامه شماره ۱۲۵۲-۸۵/۶/۱۵ موضوع پرونده شماره ۱۱۴۴ شعبه ۳ دادگاه تجدید نظر استان تهران آمده است: طبق ماده هشت قرارداد استنادی به صراحت توافق گردیده اختلاف ... بدوا از طریق