در ادامه باید اضافه کرد که در مورد دعوای راجع به خواندگان

در ادامه باید اضافه کرد که در مورد دعوای راجع به خواندگان متعدد دادگاه واقع در محل اقامت هر یک از خواندگان ماده ۱۶ ق.آ.د. م) و رسیدگی به دعوای طاری نیز در دادگاه صالح به رسیدگی به دعوای اصلی ماده ۱۷ ق.آ.د.م اقامه و انجام خواهد شد. دعاوی راجع به ترکه متوفی نیز در دادگاه محل آخرین اقامتگاه متوفی یا آخرین محل سکونت متوفی در ایران ماده ۲۰ ق.آ.د. م) دعوای راجع به ورشکستگی تاجر متوقف شخص حقیقی موضوع ماده ۲۱ ق.آ.د.م نیز اعم از اینکه ورشکستگی و توقف توسط شخص تاجر در دادگاه اقامه و اظهار شده باشد یا توسط طلبکاران و دادستان (مادتین ۴۱۳ و ۴۱۵ قانون تجارت در دادگاه محل اقامت تاجر ورشکسته باید اقامه شود. دعاوی راجع به ورشکستگی شرکتهای بازرگانی که مرکز اصلی آن در ایران است در دادگاهی اقامه میشود که مرکز اصلی شرکت در حوزه قضایی آن دادگاه است (ماده ۲۲ ق.آ.د.م. رسیدگی به دعاوی مربوط به سند ثبت احوال که در ایران تنظیم شده با دادگاه محل صدور سند و چنانچه محل تنظیم سند در خارج از کشور باشد مانند تنظیم سند در یکی از سفارتخانه ها یا کنسولگری های ایران در خارج از کشور در صلاحیت دادگاه عمومی شهرستان تهران است ماده ۲۵ ق.آ.د. م). در پایان لازم است به این نکته توجه کنیم که مواد ۱۹ و ۲۴ ق.آ.د.م در مورد م. ب.. بنابراین اگر رسیدگی به دعوایی در صلاحیت ذاتی و محلی دادگاه عمومی دعوای اصلی نیز با همین دادگاه است. ولی اناطه رسیدگی موضوع ماده ۱۹ آن قانون منحصراً به صلاحیت ذاتی ارتباط دارد و مراد قانونگذار از عبارت: ... منوط به اثبات ادعایی باشد که رسیدگی به آن در صلاحیت دادگاه دیگری است ...»، صلاحیت ذاتی دادگاه دیگر در رسیدگی به آن ادعا است و دادگاه رسیدگی کننده به دعوای اقامه شده، در مورد آن ادعایی که مقدمتاً باید اثبات گردد، صلاحیت ذاتی رسیدگی ندارد. در این مورد در جای دیگر به تفصیل سخن خواهیم گفت.