در این گفتار نخست قاعده عمومی را بیان و سپس در گفتاری

در این گفتار نخست قاعده عمومی را بیان و سپس در گفتاری دیگر به طور ویژه در باب حکومت زمانی قوانین دادرسی مدنی صحبت خواهیم کرد. در پایان نیز نگاهی به حقوق خارجی خواهیم انداخت. قانون نیز مانند هر پدیده طبیعی و اعتباری، عمری دارد که مدت آن به دست واضع آن یعنی قانونگذار است. وقتی عمر قانون به پایان می رسد، اصطلاحاً می گویند که قانون نسخ شده است. باید دید که منظور از نسخ چیست و اگر قانون نسخ شود، برای همیشه فوریت اجرا می شود و اگر وصف جزایی فعل یا ترک فعلی را زایل سازد، اثر فوری می بخشد (ماده ۱۰ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲/۲/۱). از سویی دیگر توصیف جزایی فعل یا ترک فعل به موجب قانون جدید نیز به گذشته تسری داده نخواهد شد و به تعبیری عطف به ماسبق نمی شود (اصل ۱۶۹ قانون اساسی).