در تکاپوی هوش مصنوعی مخترع؛ لزوم تغییر ساختار حمایتی اختراعات یا اکتفا به سازوکار سنتی (مقاله علمی وزارت علوم)

در تکاپوی هوش مصنوعی مخترع؛ لزوم تغییر ساختار حمایتی اختراعات یا اکتفا به سازوکار سنتی (مقاله علمی وزارت علوم) نویسندگان: سعید حبیبا گلریز مهردار قائم مقامی منبع: حقوق فناوری های نوین دوره 7 بهار و تابستان 1405 شماره 13 چکیده امروزه مجموعه ای از هوش های مصنوعی کاملاً خودمختار خودنمایی کرده اند و برخی مقررات و سیاست های کلی در حوزهٔ فناوری را دستخوش تحولاتی کرده اند. هنگامی که هوش مصنوعی، بدون دخالت قوای انسانی و فقط در یک رهگذر، اختراعی را ساخته و پرداخته می کند، هیچ شخص حقیقی در مقام مخترع شناسایی نمی شود. درخصوص اختراعاتی که از این طریق ساخته می شوند، سیاست روشنی مبنی بر اعطا یا عدم اعطای حق اختراع بیان نشده است. در برخی از نظام های حقوقی، فقط «شخص حقیقی» مخترع به شمار می رود و غیر از انسان، حق اختراع برای شخص یا چیز دیگر به رسمیت شناخته نشده است. در مقابل برخی دیگر از نظام های حقوقی سیاست متفاوتی را اتخاذ کرده اند. بر همین اساس، در این مقاله در پی این هستیم تا ضمن تأکید بر اهداف نظام مالکیت فکری و افزایش بهره وری ناشی از اختراعات پیوسته، با روشی تحلیلی توصیفی تبیین کنیم که ظرفیت بالای نظام مالکیت فکری، قابلیت هضم حمایت از اختراعات متولده از سیستم هوش مصنوعی را به منزله مخترع دارد و برای اثبات این امر، از تجربهٔ اتحادیه اروپا و کشورهای متعدد مانند آمریکا، انگلیس، آفریقای جنوبی و استرالیا، در مقام رهبران دو نهضت فکری متضاد در اختراعات سیستمی، سخن می رانیم تا معتبرترین و نزدیک ترین راه حل را برای سیستم حقوقی ایران پیشنهاد دهیم. In search of Artificial Intelligence that Is an Inventor; The Need to Change the Protective Framework of Patents or Settling for the Traditional Mechanism Recently, the emergence of fully autonomous artificial intelligence systems has led to a shift in various regulations and general policies in the field of technology. In situations where artificial intelligence develops an invention without human intervention, and merely acts as a facilitator, it becomes increasingly challenging to identify a human individual as the inventor. This in turn creates ambiguity regarding patent rights, as some legal systems only acknowledge "real persons" as inventors, excluding legal entities and non-human entities from patent rights. With this article, our intention is to underscore the core principles and objectives of intellectual property, particularly its role in incentivizing innovation and productivity through the recognition of inventions. We will adopt an analytical-descriptive approach to demonstrate that the flexibility of the intellectual property system enables it to extend protections to inventions that are generated by artificial intelligence systems, as an inventor. To support our argument, we will examine existing legal texts and the relevant experiences of the European Union, the United States, the United Kingdom, South Africa, and Australia.