در صورت ضرورت ارجاع امر به کارشناس — در این نوع قرارداد مستأجر همانند مالک

⚠ احتیاط: 1 واژهٔ ناخوانا با «...» جایگزین شد. بنابراین ب. ت. ب. مواد مزبور مشخص می شود دو نوع قرارداد کشتی وجود دارد که هر یک به دو نوع دیگر منقسم میشود: ۱- اجاره کشتی همراه با خدمه در این نوع اجاره کشتی همراه با خدمه و فرمانده (ناخدا) و سایر کارکنان خواهد بود و مستأجر دخل و تصرفی در کارکنان و فرمانده (... ندارد. علی الاصول اجاره های کشتی از همین نوع است و مالک کشتی بیشتر از این ریسک نمی کند. مالک کشتی باید کشتی را بیمه کند و دستمزد خدمه کشتی را که در ستخدامش قرار دارند، بپردازد. هزینه تامین آذوقه برای خدمه تعمیر و نگهداری کشتی و تهیه گواهی های مختلف کشتی بر عهده مالک است. در مقابل اجاره کننده علاوه بر جاره بها، به طور معمول باید مخارج سوخت کشتی در دریا و بندر را بپردازد. هزینه های مربوط به عوارض بندری و فانوس دریایی، عبور از کانال، اجاره یدک کش و هر نوع مالیات و عوارض متعلق به کالا بر عهده اجاره کننده است. به علاوه در این نوع قرارداد، اجاره کننده معمولاً ترتیبات بارگیری و تخلیه کالا را فراهم و هزینه های مربوط را پرداخت می کند. این نوع اجاره کشتی خود به دو نوع تقسیم میشود الف قرارداد اجاره زمانی (Time Charter Party) در این نوع اجاره کشتی برای مدت معینی چند روز یا چند ماه یا بعضاً چند سال به جاره مستأجر در می آید تا وی هر چند بار که بخواهد مطابق قرارداد نسبت به حمل کالا قدام نماید. ب قرارداد اجاره سفری (Voyage Charter Party) در این نوع قرارداد برخلاف قرارداد قبلی اجاره بر پایه مدت نیست بلکه مبتنی بر تعداد سفر است که می تواند به تعداد یک یا چند سفر از بندر مبدأ به بندر مقصد توافق شود. اجاره کشتی بدون خدمه یا اجاره در قالب واگذاری در این نوع قرارداد که کمتر از مورد قبلی منعقد میشود کشتی همراه با تمام امکانات بدون خدمه فرمانده و کارکنان به مستأجر اجاره داده می شود. اجاره کشتی به این شکل را اجاره کشتی لخت Bareboat Charter Party گویند. در این نوع قرارداد مستأجر همانند مالک باید عمل کند با این تفاوت که حق دخل و تصرف در فیزیک کشتی را ندارد. ولی مدیریت کامل کشتی و هزینه های پرسنل و مسئولیت اجاره کننده در این دسته از قرارداد سنگین تر از قرارداد از نوع اول است. لذا وظیفه دارد کشتی را به همان نحوی که تحویل گرفته تسلیم مالک نماید. - دعوای مزبور در زمره دعاوی مالی پولی است که غیرقابل تقویم است، مگر اینکه تحت شرایطی خواسته با جلب نظر کارشناس اقامه شود که در این صورت هزینه دادرسی به صورت علی الحساب پرداخت میشود. مرجع رسیدگی محاکم محل انعقاد قرارداد و یا اجرای تعهد یا اقامتگاه خوانده صلاحیت رسیدگی به دعوا را دارند. اگر کشتی در مقابل مبلغ و مدت معینی اجاره شده باشد شروع اجاره از زمان حرکت کشتی از بندر خواهد بود، مگر آنکه خلاف آن در قرارداد قید شده باشد (ماده ۳۸ قانون دریایی). ۴- اگر مالک کشتی یا نماینده مجاز او و یا فرمانده ظرفیت کشتی را بیش از میزان واقعی به مستأجر اظهار کند، مسئول جبران هرگونه خسارت خواهد بود ماده ۱۴۱ قانون دریایی - مستأجر کشتی موظف است (۱) کشتی را مطابق قرارداد اجاره بارگیری نماید؛ ( ۲) مال الاجاره را مطابق قرارداد اجاره بپردازد ماده ۱۴۳) قانون دریایی ۶- لغو شدن حرکت کشتی توسط مستأجر و نحوه پرداخت اجاره بها مستأجر موظف است در صورتی که قبل از حرکت کشتی و عدم بارگیری بدون دلیل از انجام قرارداد اجاره خودداری نماید نصف مال الاجاره مندرج در قرارداد اجاره را به مالک کشتی بپردازد توقیف کشتی به سبب تخلف موجر در صورتی که کشتی هنگام حرکت یا در بین راه یا در محل تخلیه کالا به عللی که ناشی از عمل اجاره دهنده کشتی باشد توقیف شود، مخارج مدت مزبور به عهده اجاره دهنده است. اگر قرارداد اجاره کشتی برای رفت و برگشت تنظیم شده باشد و کشتی هنگام بازگشت به تمام ظرفیت بارگیری نشود، مستأجر موظف است تمام مال الاجاره را بپردازد ماده ۱۴۸ قانون دریایی). بازداشت کشتی به دلیل تخلف فرمانده ناخدا و طریقه پرداخت خسارت چنانچه کشتی هنگام حرکت یا در بین راه یا در محل تخلیه کالا به علتی که ناشی از عمل فرمانده باشد بازداشت شود و با تأخیر کند، فرمانده موظف است خسارات وارده را بر حسب مورد به مالک و یا به مستأجر بپردازد ماده ۱۴۹ قانون دریایی).