در قدیم اثبات دعاوی به طور معمول با شهادت انجام می پذیرفت

در قدیم اثبات دعاوی به طور معمول با شهادت انجام می پذیرفت و قلمرو اعتبار آن در همه اعمال و وقایع حقوقی گسترده بود و سایر ادله کاربردی بدین وسعت نداشت، پس هرگاه سخن از بینه می شد، ظهور در معنی غالب و شایع آن داشت و تنها به قرینه یا تصریح به معنای عام آن دلیل توجه می شد. با وجود این نباید چنین پنداشت که این دو واژه در حقوق کنونی مترادف است چنان که اشاره شد بینه در معنی خاص و محدود خود به شهادتی گفته می شود که در نظر قانون در اثبات دعوا مؤثر باشد. وانگهی به نظر می رسد که واژه بینه ظهور در شهادتی دارد که در صورت اجتماع شرایط آن بر قاضی تحمیل می شود و دادرس نمی تواند برخلاف مفاد آن حکم کند و گریز از آن تنها با جرح شاهد ممکن است در حالی که اعتبار شهادت به نظر قاضی است و باید وجدان او را قانع سازد، مگر اینکه دلیلی برخلاف آن در دسترس باشد. به همین اعتبار است که بینه باید متعدد باشد و شمار شاهدان را قانون معین میکند ولی در شهادت کمیت شاهدان اهمیتی ندارد و مهم کیفیت نفوذ شهادت در قناعت وجدان قاضی والمراد بالبینة شهادة العدلین، وهذا هو الذی یظهر من کلمة الاصحاب فی سایر الابواب و علیه مشایخنا المعاصرون، ج ۲، ص ۶۵۰).