دستورالعمل نحوه رسیدگی به مهر و موم ترکه، رفع آن و تحریر ترکه در دادگاه‌های صلح

دستورالعمل نحوه رسیدگی به مهر و موم ترکه، رفع آن و تحریر ترکه در دادگاه‌های صلح بخشنامه شماره: ۸۴۸۵/۱۰۶ مورخ ۱۴۰۳/۱۲/۲۲ ۲۳ اسفند ۱۴۰۳ بخشنامه دادگستری تهران در خصوص نحوه رسیدگی به امور حسبی (تحریر ترکه، مهر و موم و رفع آن) در دادگاه صلح روسای محترم دادگستری شهرستانهای استان تهران روسای محترم دادگاههای بخش استان تهران با سلام و احترام یکی از وظایف دادگاه صلح به استناد بند ۶ ماده ۱۲ قانون جدید شورای حل اختلاف، تحریر ترکه، مهر و موم و رفع آن می باشد. این سه موضوع از مصادیق امور حسبی بود و هر چند ماهیت ترافعی ندارد اما برای ورود مرجع قضایی نیاز به درخواست از ناحیه متقاضی دارد. مگر در موارد خاص که مرجع قضایی مکلف است در صورت اطلاع على‌الرأس برای حفظ اموال به جا مانده از متوفی و رساندن آن به دست ورثه احتمالی اقدام نماید: موضوعات سه گانه مذکور دارای ویژگی سهل و ممتنع است و علیرغم سادگی در توصیف و تعریف، در عمل از پیچیدگی های قابل توجهی برخوردار است که نیازمند تخصص و تجربه کافی از حیث عملی و اجرایی میباشد. نظر به اینکه در بازدیدهای به عمل آمده از دادگاههای صلح در استان تهران اشکالاتی در تصمیمات همکاران محترم قضایی نسبت به موضوعات موصوف مشاهده شده است؛ لذا به منظور آموزش همکاران قضایی و اداری نسبت به عناوین مهر و موم ترکه، تحریر ترکه و رفع آن و جلوگیری از تشتت در تصمیم گیری مطالب مورد نیاز در قالب جدول تهیه و ارسال می‌شود. مقتضی است ضمن آموزش مطالب فایل ارسالی در اختیار همکاران محترم قرار گرفته تا اهتمام ویژه و نظارت بر اجرای آن داشته و نتیجه به این معاونت منعکس گردد. *معنی ترکه از لحاظ لغوی: مالی که از متوفی باقی می‌ماند. *معنی ترکه از لحاظ حقوقی: دارایی‌های زمان فوت متوفی قبل از کسر دیون و واجبات مالی و ثلث *وقتی کسی فوت می‌کند باید برای حفظ ترکه اقداماتی انجام داد که در معرض تعدی و تفریط قرار نگیرد تا بعداً به صاحب حق برسد. این اقدامات عبارتند از: 1 مهر و موم ترکه 2 رفع مهر و موم ترکه 3 تحریر ترکه مهرو موم ترکه: • هدف از مهر و موم ترکه جلوگیری از حیف و میل ترکه تضییع و تفرط ترکه است. • یعنی باید در محل مناسبی نگهداری شود. • مهر و موم یک امر فوری است و دادگاه باید به فوریت اقدام کند. کسانی که می توانند در خواست مهر و موم کنند: ۱. هر کدام از ورثه یا نماینده قانونی آن‌ها (وکیل؛ قیم؛ ولی) ۲. کسی که وصیت به جز مشاع به نفعش شده: • وصیت به جزء مشاع یعنی متولی وصیتی کرده اما نگفته کدام قسمت یا کدام جزء معین از مالش • اگر وصیت کرد به مال معینی مثلاً یک دستگاه اتومبیل دیگر نمی تواند درخواست مهر و موم همه اموال را بدهد مگر همان مال ۳. طلبکار • طلبش باید مستند به سند رسمی باشد • به موجب حکم قطعی نکته: به شرطی که در مقابل طلبش رهن یا تضمین نداشته باشد و یا به موجب تأمین خواسته اموالی توقیف نکرده باشد. نکته: طلبکار صرفاً به میزان طلبش می‌تواند درخواست مهر و موم کند. ۴. اگر دادگاه صلح از وجود ترکه در محلی اطلاع پیدا کند در اجرای ماده ۱۰۸ قانون امور حسبی باید اقدام کند. مثلاً شخصی فوت کرده که اموال دولتی در تصرف او است یا شخصی در خانه استیجاری و یا در هتلی فوت کرده و به ورثه دسترسی نباشد دادگاه باید وارد شود و مهر و موم کند. اقدامات عملی برای مهر و موم ترکه: ۱. پس از احراز صلاحیت دادگاه و ذینفع بودن متقاضی قاضی باید قرار مهر و موم ترکه را صادر و دادنامه کند. ۲. دفتر باید وقت رسیدگی نزدیک چند روزه (مثلاً ۳ الی ۴ روزه) تعیین نماید. وقت رسیدگی به طرفین ابلاغ می‌شود. اگر امکان ابلاغ نباشد صرفاً کسانی که تنا دارند دعوت می‌شود یا از طریق تماس تلفنی هم می‌توان دعوت کرد (چون امور حسبی است لازم نیست تشریفات رعایت شود. اگر فوریت داشته باشد تعیین وقت نمی‌کنیم.) ۳. در وقت مقرر عضو مجری قرار که معمولاً مدیر دفتر دادگاه است با حضور در محل نسبت به صورت‌برداری از اموال منقول و قرار دادن در محل امن سپس مهر و موم اقدام می نماید. ممکن است در کنار مدیر دفتر شخصی خبره با کارشناس که بتوانیم از اطلاعاتش استفاده کرد. تعیین کنیم. اگر بین اموال اموالی باشد که قابلیت مهر و موم ندارد عضو مجری قرار صرفاً اموال قابل مهر و موم را صورت‌برداری و مهر و موم می‌کنند. و مابقی را صرفا صورتجلسه می‌کند. اموالی که قابل مهر و موم نیستند: ۱. اموال غیرمنقول ۲. اساس‌البیت یعنی لوازمی که برای زندگی و اولاد و عیال متوفی ضروری است. ۳. یک سری اموال هر چند منقول است ولی قابلیت مهر و موم را ندارند از جمله موجودات زنده مانند احشام (گاو، گوسفند ….) که نگهداری آنها در یک محل ممکن نیست. ۴. اموال ضایع شدنی قابل مهر و موم نیست باید فوراً فروخته شوند و وجوه حاصل از فروش در حساب سپرده نگهداری شود. ادامه مطلب را با لمس instant view مطالعه فرمایید. #تحریر_ترکه Add a comment 2 نقش کارشناس رسمی دادگستری در مرحله "تحریر ترکه" (بر اساس قانون امور حسبی) بختیار سید نظامی کارشناس رسمی دادگستری و دانش آموخته حقوق یکی از نکات مهم در امور مربوط به ارث، تفکیک وظایف اصلی متصدی تحریر ترکه (مقام قضایی یا اداری) از وظایف تخصصی کارشناس رسمی دادگستری است. ۱. محدودیت نقش در تحریر ترکه تحریر ترکه به معنی تعیین مقدار کلی دارایی و دیون متوفی و تنظیم صورت‌جلسه رسمی است (ماده ۲۰۶ قانون امور حسبی). این وظیفه ذاتاً قضایی/اداری بوده و بر عهده متصدی تحریر ترکه (که اکنون در دادگاه‌های صلح، همان عضو مجری قرار است) می‌باشد. وظیفه تحریر ترکه، مستقیماً بر عهده کارشناس رسمی نیست و واگذاری کامل این امر به او، برخلاف قانون است. ۲. وظیفه تخصصی کارشناس: ارزیابی اموال منقول نقش کارشناس رسمی دادگستری در این مرحله، کاملاً تخصصی و در جهت کمک به مقام مسئول است. این نقش به شرح زیر است: ارزیابی اموال منقول: وظیفه اصلی کارشناس، تعیین بهای اموال منقول (مانند خودرو، لوازم خانه، سهام غیر بورسی و...) متوفی است. مبنای قانونی: این امر بر اساس ماده ۲۱۴ قانون امور حسبی انجام می‌شود که مقرر می‌دارد: «ارزیابی اموال منقول به توسط ارزیابی که مورد تراضی ورثه یا مورد اعتماد دادرس باشد به عمل می‌آید.» محتوای صورت ترکه: طبق ماده ۲۱۳ امور حسبی، صورت ترکه باید شامل «توصیف اموال منقول با تعیین بهاء آن» باشد؛ این بهاء توسط کارشناس تعیین می‌شود. ۳. تفاوت با ارزیابی اموال غیرمنقول توجه داشته باشید که در مرحله تحریر ترکه، کارشناس صرفاً اموال منقول را ارزیابی می‌کند. برای اموال غیرمنقول (مانند ملک و زمین)، در مرحله تحریر، فقط نام رقبات غیرمنقول در صورت ترکه نوشته می‌شود و ارزیابی آن‌ها توسط کارشناس، اغلب به مرحله بعد یعنی تقسیم ترکه موکول می‌شود (ماده ۳۱۴ امور حسبی). خلاصه: کارشناس رسمی دادگستری در جریان تحریر ترکه، نقش یک ارزیاب تخصصی را ایفا می‌کند و فقط بهای اموال منقول را تعیین می‌نماید تا متصدی تحریر بتواند لیست دارایی‌ها را تکمیل کند. او در امر صورت‌برداری دیون یا تصمیم‌گیری حقوقی دخالتی ندارد. پی نوشت مال: در لغت از مصدر «میل» به معنای خواستن، گرفته شده‌است و جمع آن اموال و به معنای دارایی‌ها، داشته‌ها و مال‌ها است. علت نامگذاری مال، میل به مبادله و دست به دست گرداندن آن است. مال در لغت معانی دیگری دارد از جمله اینکه آنچه که به تملیک انسان در می‌آید؛ هر آنچه که دارای ارزش، تملک پذیر و قابل استفاده باشد. مال منقول: در لغت یعنی مال جابجاشدنی و در اصطلاح، به هر مالی که امکان انتقال آن، از محلی به محل دیگر، وجود داشته باشد؛ منقول گویند. مال غیرمنقول: به مالی که حمل و نقل آن، توأم با تلف یا کمبود آن باشد، غیرمنقول گویند. تقسیم: عبارت است از تفکیک حصه هر یک از شرکای ملک مشاع معین از طریق تراضی شرکاء یا از طریق حکم دادگاه. تحریر ترکه: عبارت است از تعیین مقدار ترکه و دیون متوفی. #تحریر_ترکه 1 comment 1