دعوای گروهی در نظام دادرسی ایران

نشانه این نوع دعوا را که ممکن است از سوی گروهی از خواهانهای دارای منافع مشترک اقامه میشود یا به طرفیت گروهی از خواندگان که حسب ادعای خواهان عامل تضییع حق یا فاعل ورود زیان مورد دعوا به حساب می آیند، می توان در برخی مباحث آیین دادرسی مدنی به ویژه در مبحث ابلاغ در ماده ۷۴ ق.آ.د.م یافت. موضوع دعاوی گروهی یا جمعی در ایران از جمله دعاوی مربوط به استفاده از یک چشمه یا چاه آب برای آبیاری زمینهای کشاورزی خ. ه. د. برابر اهالی یک روستا است که اهالی مزبور از آن ممانعت به عمل می آورند. گاهی موضوع این دعاوی خود زمین است و در مواقعی ارتباط به ماهیت ملکی مشجر با عنوان منابع طبیعی و جنگلی دارد که از سوی سازمان جنگلها و آبخیزداری کشور علیه بخشی از اهالی یک روستای شهر که قسمتی از مرتع و جنگل را در تصرف خود گرفته اند اقامه میشود. در دعاوی تشکل های کارگری نیز این دعاوی را میتوان دید. همچنین نمونه دعاوی گروهی را می توان در دعاوی بازرگانی هیأت طلبکاران در دعوای ورشکستگی شاهد بود. در این خصوص ماده ۴۵۸ قانون تجارت اعلام داشته که نسبت به تمام دعاوی که هیأت طلبکارها در آن ذینفع میباشند مدیر تصفیه با اجازه عضو ناظر میتواند دعوی را به صلح خاتمه دهد اگر چه دعاوی مزبوره راجع به اموال غیر منقول باشد و در این مورد تاجر ورشکسته باید احضار شده باشد. البته باید توجه داشت که مدیر تصفیه در نقش و سمتی که برای تصفیه امور تاجر ورشکسته تصفیه دیون و مطالبات ایفا می کند در مواقعی نماینده هیأت طلبکاران نیز هست ضمن آن که به نظر میرسد دعاوی موضوع ماده ۴۵۸ قانون تجارت که هیأت طلبکاران در آن ذینفع هستند، دعوایی است که طرف آن، در شمار طلبکاران تاجر نیست؛ به دیگر عبارت از مستند قانونی مزبور بر نمی آید که یک طرف دعوای موضوع آن، هیأت طلبکاران در برابر تاجر و مدیر تصفیه تاجر ورشکسته باشد بلکه یا مدیونی است که به تاجر ورشکسته بدهکار است یا طرف دعوای راجع به مال غیر ۱. ماده ۷۴ ق.آ.د. م : «در دعاوی راجع به اهالی معین اعم از ده یا شهر یا بخشی از شهر که عده آنها غیر محصور است علاوه بر آگهی مفاد دادخواست به شرح ماده قبل یک نسخه از دادخواست به شخص یا اشخاصی که خواهان آنها را معارض خود معرفی می کند ابلاغ میشود..