دفاع بر دو قسم است: • دفاع از اساس اسلام و قلمرو آن؛ • دفاع مکلف از خودش و مانند آن. ۶.
۱ - دفاع از اساس اسلام و قلمرو آن دفاع از کیان اسلام و مسلمین واجب است. ۶.۱.
۱ - دفاع از اساس اسلام و اجتماع مسلمین در صورتیکه خوف و خطری متوجه اساس دین و قلمرو مسلمانان شود دفاع در برابر آن بر همه واجب است. آیا دفاع از کیان اسلام و قلمرو مسلمین در چنین شرایطی مشروط به حضور امام معصوم (علیهالسلام) و اذن وی و یا اذن نایب خاص و نایب عام آن حضرت است؟ ۶.۱.
۲ - دفاع در برابر تسلط و توسعه استیلاء «اگر ترس تسلط بیشتری بر بلاد مسلمین و توسعه استیلاء و گرفتن بلاد آنها یا اسیر نمودن آنها باشد دفاع به هر وسیلهای که ممکن است واجب م. ب..» «اگر بر قلمرو اسلام از استیلای سیاسی و اقتصادی که منجر به اسارت سیاسی و اقتصادی مسلمین و موهون شدن اسلام و مسلمین و ضعیف شدن آنها میشود، ترس باشد، با وسیلههای مشابه و مقاومتهای منفی، دفاع واجب است، مانند نخریدن کالاهای آنان و ترک استفاده از آن و ترک رابطه و معامله با آنان به طور مطلق.» ۶.
۲ - دفاع از نفس اشکالی نیست که انسان حق دارد محارب و مهاجم و دزد و مانند اینها ر. ا. خ. و حریم و مالش هر اندازه که میتواند، دفع نماید. بنابراین «اگر دزد یا غیر دزد بر شخصی در خانهاش یا غیر خانهاش، هجوم آورد تا ظالمانه او را بکشد، بر او واجب است به هر وسیله ممکنی دفاع نماید ولو اینکه به قتل مهاجم، منجر شود و تسلیمشدن و پذیرفتن ظلم برایش جایز نیست.» ۶.۲.
۱ - دفاع از جان متعلقین همچنین «اگر به متعلقین کسی از قبیل پسر یا دختر یا پدر یا برادر یا بقیه کسانی که به او تعلق دارند حتی خدمتگزار مرد و زن او، هجوم آورد که ظالمانه او را بکشد جایز، بلکه واجب م. ب. که از او دفاع کند ولو اینکه به کشته شدن مهاجم منجر شود.» ۶.۲.
۲ - دفاع از ناموس و مال «اگر به حریم او هجوم برد که تجاوز نماید، دفع او با هر وسیلهای که ممکن است واجب م. ب. ولو به کشته شدن مهاجم منتهی شود، بلکه اگر هجوم به عرض حریم شود و به حد تجاوز نرسد، ظاهرا وظیفه همین است.» همچنین «اگر به مال او یا مال عیالش هجوم آورد، دفع او به هر وسیله ممکنی برایش جایز است ولو اینکه به قتل مهاجم، منتهی شود.» ۶.۲.
۳ - احکام دفاع از نفس و مانند آن احکام دفاع از نفس و مانند آن به این شرح است: ۶.۲.۳.
۱ - شروع دفاع از مرتبه پایینتر در تمام آنچه ذکر شد بنابر احتیاط باید از مرتبه پایینتر اقدام به دفاع کند و به مرتبه شدیدتر از آن برسد، پس اگر با آگاه نمودن و یک نوع اخطار ، مانند احاح نمودن مثلا، دفع میشود باید همان را انجام دهد. اگر جز با داد زدن و تهدید ترسآور، دفع نمیشود باید همین کار را انجام داده و به آن اکتفا نماید. و اگر به جز با دست دفع نمیشود باید به آن اکتفا نماید و اگر با عصا دفع میشود به آن اکتفا نماید و اگر با شمشیر دفع میشود، در صورتی که دفع او، با ایجاد جراحت در او ممکن باشد باید به همان اکتفا نماید. اگر دفع او جز با کشتن ممکن نیست به هر وسیله کشنده، قتل او جایز است. و البته مراعات ترتیب در صورتی واجب است که ممکن باشد و فرصت داشته باشد و ترسی از غلبه مهاجم نباشد، بلکه اگر با رعایت ترتیب، ترس فوت وقت و غلبه دزد باشد، رعایت ترتیب، واجب نیست و توسل به چیزی که قطعا او را دفع مینماید جایز است. ۶.۲.۳.
۲ - عدم ضمان مدافع در فرض رعایت حدود لازم اگر مدافع از حد لازم تجاوز نکند و بر مهاجم نقص مالی یا بدنی یا قتل واقع شود، هدر م. ب. و ضمانی بر فاعل نیست. اگر از آن حدی که به نظر خودش، و واقعا در دفع او کافی است تجاوز کند، بنابر احتیاط واجب ضامن م. ب.. ۶.۲.۳.
۳ - ضمان مهاجم اگر از طرف مهاجم، چه به مباشرت یا به تسبیب ، نقصی بر مدافع واقع شود، مهاجم ضامن جرح یا قتل یا مال و مانند آن م. ب.. ۶.۲.۳.
۴ - وجوب دفاع اگر بر او هجوم آورد که او را به قتل برساند یا بر حریمش هجوم کند، واجب است دفاع نماید ولو اینکه بداند که کشته میشود، چه رسد به اینکه کمتر از کشته شدن باشد و چه رسد به اینکه گمان یا احتمال کشته شدن بدهد. اما در مورد مال، واجب نمیباشد، بلکه احتیاط واجب آن است که در صورت احتمال قتل، تسلیم شود. ۶.۲.۳.
۵ - امکان دفاع با روشهای غیر از قتل اگر با فرار و مانند آن خلاصی از کشتار ممکن باشد احتیاط واجب آن است که با فرار تخلص پیدا کند، بنابراین اگر به حریم او هجوم آورد و به یک نحوی غیر از کشتار، خلاصی ممکن باشد، احتیاط واجب تخلص به همان نحو است.
منبع: موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۵۱۵، کتاب الامر بالمعروف والنهی عن المنکر، فصل فی الدفاع، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۵۱۵، کتاب الامر بالمعروف والنهی عن المنکر، فصل فی الدفاع، القول فی القسم الاول، مسالة۱، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۵۱۵، کتاب الامر بالمعروف والنهی عن المنکر، فصل فی الدفاع، القول فی القسم الاول، مسالة۲، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۵۱۵، کتاب الامر بالمعروف والنهی عن المنکر، فصل فی الدفاع، القول فی القسم الاول، مسالة۳، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۵۱۵، کتاب الامر بالمعروف والنهی عن المنکر، فصل فی الدفاع، القول فی القسم الاول، مسالة۴، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۵۱۷، کتاب الامر بالمعروف والنهی عن المنکر، فصل فی الدفاع، القول فی القسم الثانی، مسالة۱، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۵۱۷، کتاب الامر بالمعروف والنهی عن المنکر، فصل فی الدفاع، القول فی القسم الثانی، مسالة۲، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۵۱۷، کتاب الامر بالمعروف والنهی عن المنکر، فصل فی الدفاع، القول فی القسم الثانی، مسالة۳، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۵۱۷، کتاب الامر بالمعروف والنهی عن المنکر، فصل فی الدفاع، القول فی القسم الثانی، مسالة۴، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۵۱۷، کتاب الامر بالمعروف والنهی عن المنکر، فصل فی الدفاع، القول فی القسم الثانی، مسالة۵، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۵۱۷، کتاب الامر بالمعروف والنهی عن المنکر، فصل فی الدفاع، القول فی القسم الثانی، مسالة۶، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۵۱۸، کتاب الامر بالمعروف والنهی عن المنکر، فصل فی الدفاع، القول فی القسم الثانی، مسالة۷، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۵۱۸، کتاب الامر بالمعروف والنهی عن المنکر، فصل فی الدفاع، القول فی القسم الثانی، مسالة۸، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۵۱۸، کتاب الامر بالمعروف والنهی عن المنکر، فصل فی الدفاع، القول فی القسم الثانی، مسالة۹، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۵۱۸، کتاب الامر بالمعروف والنهی عن المنکر، فصل فی الدفاع، القول فی القسم الثانی، مسالة۱۰، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۵۱۸، کتاب الامر بالمعروف والنهی عن المنکر، فصل فی الدفاع، القول فی القسم الثانی، مسالة۱۱، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
