دو اصل برائت و استصحاب — به عنوان مثال مدیونی ادعا دارد که

همان گونه که اشاره شد، دو اصل برائت و استصحاب در نظام حقوقی ما و به ویژه در بخش اثبات اهمیت خاص دارد؛ یکی برای رفع دو دلی در فرضی است که تعهد یا تکلیفی بر عهده خوانده ادعا میشود و چون دلیلی به همراه ندارد و پیشینه ای برای آن تصور نمی شود، وجود تکلیف مشکوک جلوه می کند و اصل برائت این دو دلی را از بین می برد. دیگری ناظر به موردی است که دین و تکلیف بر ذمه قرار گرفته و اکنون بقای آن مورد تردید قرار گرفته است: به عنوان مثال مدیونی ادعا دارد که دین را پرداخته یا به وسیله طلبکار ابراء شده است. در این دعوا اصل برائت به کار نمی آید، چرا که اثبات وجود طلب دلیل خلاف آن است و اکنون برای رفع تردید در زوال دین باید چاره ای اندیشید. در همین راستا، چون وجود یقینی نیاز به زوال یقینی دارد میگویند حالت سابق استصحاب می شود و یقین بر شک حکومت می کند.