دوم - جلسه استماع در حقوق تطبیقی — علنی بودن استماع - قاعده عمومی آن

استماع دعوا و جلسه رسیدگی به دعوا و استماع آن در حقوق تطبیقی نیز از اهمیتی ویژه و برجسته برخوردار است. بنابراین لازم است در این خصوص نیز نگاهی بیندازیم به آنچه در کشورهایی نظیر انگلستان و آمریکا رخ میدهد و ببینیم که جریان رسیدگی و جلسه استماع در آنجا چگونه انجام می پذیرد. ۱ - جلسه استماع در آیین دادرسی مدنی انگلستان در حقوق خارجی مانند نظام دادرسی انگلستان نیز همین ویژگی دادرسی یعنی استماع و جلسه آن مورد توجه ویژه قرار گرفته است. بخش ۳۹ از قواعد دادرسی مدنی انگلستان موضوعات مربوط به استماع را بررسی و مورد توجه قرار داده است (39. 1). جلسه استماع مشتمل بر محاکمه و دادرسی است. در عین حال استماع درخواستهای موقتی را نیز در بر میگیرد. در موارد خاصی دادگاه ها می توانند درخواست موقتی را بدون تشکیل جلسه استماع رسیدگی کنند ولی در عمل این نوع رسیدگی معمولاً تنها در جایی انجام می پذیرد که یک طرف دعوا درخواستی را بدون اخطار به طرف خصم خود به عمل می آورد یا این که طرفین دعوا در مورد شرایط قرار مورد خواسته به توافق می رسند. علنی بودن استماع - قاعده عمومی آن است که جلسه استماع به نحو علنی برگزار شود. این قاعده عمومی در خصوص هر دو درخواستهای موقتی و محاکماتی دادرسی ها) و مطابق با اصول جا افتاده عدالت نظری و طبیعی همانند آنچه که در ماده ۶ کنوانسیون دستورالعمل دادگاه فهرستی از استماع هایی که الزاماً مشتمل بر اطلاعات مرتبط با موضوعات مالی شخصی از قبیل دعاوی تصرف رهنی و دعاوی باز تصرف اجاره های بلاعوض مسکن ۱) است، مقرر داشته که در این موارد در مرحله نخستین دادرسی باید در شمار جلسه استماع محرمانه و دادرسی های غیر علنی قرار بگیرد. به علاوه دادگاه از یک صلاحدید و تشخیص عمومی برخوردار است؛ در مواقعی که دادگاه تشخیص میدهد محرمانگی و غیرعلنی شدن استماع به نفع عدالت است، جلسه استماع را به نحو غیرعلنی اعلام و برگزار میکند (8) (3) 39. 2)) تصمیم به تشکیل جلسه استماع به نحو علنی ممکن است به واسطه ترتیب و تجهیز ساختمان دادگاه متعذر و غیر قابل اجرا باشد. همچنین پرونده ها و دعاوی کم اهمیتی که نزد قضات دادگاههای ناحیه ای مطرح و تحت رسیدگی قرار می گیرد در اتاق هایی پشت درهای بسته به منظور تأمین امنیت انجام میشود. در این وضعیت و شرایط ممکن است حتی با ارسال یک اخطاریه از افراد و اعضای عمومی که می خواهند در دادرسی و جلسه استماع حاضر شوند، اجتناب و جلوگیری به عمل آید. یعنی با همین اخطار، عملاً دعوت از افراد جهت حضور در جلسه استماع پشت درهای بسته دادگاه منتفی می گردد. در هر صورتی دادگاه نیازی ندارد تا ترتیباتی را برای پذیرش اعضای عمومی به منظور حضور در جلسه استماع مقرر بدارد. حقوق تماشاچیان - قانون دادگاهها و خدمات حقوقی مصوب سال ۱۹۹۰، بر حقوق تماشاچیان و ناظران عمومی نزد دادگاه حاکم است. اگر نماینده اصیل در دعوا وکیل یا مشاور و یا یک عضوی از هر مرجع مجاز دیگر نباشد و حقوق دیگری را نیز که در قوانین دیگر پیش بینی شده نداشته باشد، او در خصوص هر نوع دادرسی که برگزار میگردد تنها اگر دادگاهی که موضوع دعوا را استماع میکند اجازه حضور بدهد حق حضور و تماشا در جلسه استماع را خواهد داشت. با وجود این دادگاه اجازه مزبور را منحصراً در اوضاع و احوال استثنایی به اشخاصی که مواجه با الزامات سخت قانون سال ۱۹۹۰ نمیشوند صادر خواهد کرد؛ به ویژه آن اشخاصی که به طور حرفه ای در صدد نمایندگی از اصحاب دعاوی دیگری که نماینده ندارند بر می آیند. دوستان مکنزی یک طرف دادرسی می تواند دستیاری را انتخاب نماید که به آن دوست مکنزی گفته میشود. چنین شخصی برای طرف دعوا عملی را انجام نمی دهد ولی در مدت دادرسی مقدمات یاری و کمک به طرف دعوا را مهیا میکند و معمولاً کنار طرف دعوا در دادرسی می نشیند یادداشت بر می دارد و در مورد مدیریت پرونده و دعوا