رابطه قاعده نفی سبیل با عموم ادله لزوم بیع و وفای به عهد با رویکرد جایگاه تولید داخلی و رشد اقتصادی در فقه (مقاله علمی وزارت علوم)

رابطه قاعده نفی سبیل با عموم ادله لزوم بیع و وفای به عهد با رویکرد جایگاه تولید داخلی و رشد اقتصادی در فقه (مقاله علمی وزارت علوم) نویسندگان: مهدی رجبی مصطفی رجایی پور منبع: پژوهشهای حقوقی دوره 24 پاییز 1404 شماره 63 چکیده در زمینه رابطه بین قاعده نفی سبیل و قاعده وفای به عهد و لزوم عقد، با لحاظ مبانی مختلف، پاسخ های متفاوتی طرح شده است. نبود تعارض، اولویت عمل به تعهد و حکومت قاعده نفی سبیل بر سایر قواعد از مهم ترین دیدگاه ها در این زمینه است. نقش تفسیری دلیل نفی سلطه، حکومت و برتری آن را ایجاب می کند. تشخیص تحقق نفی سبیل منوط به معیارهایی همچون تملک، اذلال و حرج است و به لحاظ شرایط زمان و مکان و تبلور نماد آن در حوزه های فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و نظامی و در تزاحم و برخورد با مصالح مهم تر و تأمین منافع مهم تر تخصیص پذیر است. عمل به تعهدات مندرج در قراردادهای حکومتی با سایر کشورها با تشخیص عرف خاص به ویژه در راستای افزایش سطح تولید داخلی و شتاب بخشی به رشد اقتصادی که در قالب مشارکت در تولید و مضاربه صورت می گیرد و برای طرف قرارداد حق مالکانه ایجاد نمی کند، در اولویت قرار می گیرد. The Relationship Between the Rule of Nafi-e Sabīl (Negation of Means for Domination) and the General Evidence for the Binding Nature of Sale Contracts and the Wafāi-e be 'Ahd (Fulfillment of Covenant), with an Approach Focusing on the Status of Domestic Production and Economic Growth in Islamic Jurisprudence In the context of the relationship between the rule of Nafi-e Sabīl (Negation of Means for Domination) and the rule of wafāi-e bi 'ahd (Fulfillment of Covenant) and the binding nature of contracts, considering various jurisprudential foundations, different standpoints have been proposed. The absence of a genuine conflict (ta‘āruḍ), the priority of fulfilling obligations, and the supremacy of the rule of Nafi-e Sabīl over other rules are among the most significant viewpoints in this regard. The interpretive role of the evidence for the Nafi-e Sabīl necessitates its supremacy. Determining the realization of Nafi-e Sabīl is contingent upon criteria such as ownership (tamaluk), humiliation (izlāl), and hardship (haraj), and it is subject to specification based on spatiotemporal conditions and its manifestation of in the cultural, political, economic, and military spheres, as well as in cases of conflict of interests (tazaḥum) and encounter with more important interests (maṣāliḥ) and the securing of more important benefits (manāfi'). Fulfilling the obligations contained in governmental contracts with other countries, based on the determination of a specific custom (‘urf khāṣṣ)- particularly towards increasing the level of domestic production and accelerating economic growth, which takes the form of participation in production and commendam partnership (muḍārabah)- and does not create a proprietary right for the counterparty, is given priority.