SUPREME
راهکارهای رفع مغایرت آرا در امور کیفری و مدنی؛ تحلیل بند (ت) ماده 474 قانون آیین دادرسی کیفری از منظر رویه قضایی (مقاله علمی وزارت علوم)
خلاصه
این مقاله به بررسی قاعده اعتبار امر قضاوت شده و راهکارهای رفع تضاد آرای قطعی میپردازد. هدف اصلی، جلوگیری از تجدید دعاوی و صدور احکام متعارض است. در امور مدنی، فرجامخواهی و اعاده دادرسی برای حل این مغایرتها پیشبینی شده است.
اصلِ حقوقی: قاعده اعتبار امر قضاوت شده، مانع از رسیدگی مجدد به موضوع واحد و صدور آرای متعارض است.
مستند: بند (ت) ماده ۴۷۴ قانون آیین دادرسی کیفری
کلیدواژهها: اعتبار امر قضاوت شده، آرای متعارض، دادرسی عادلانه، اعاده دادرسی، فرجامخواهی
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
راهکارهای رفع مغایرت آرا در امور کیفری و مدنی؛ تحلیل بند (ت) ماده 474 قانون آیین دادرسی کیفری از منظر رویه قضایی (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
نویسندگان:
محمدهادی جواهرکلام حسین امتی
منبع:
تحقیق و توسعه در حقوق کیفری و جرم شناسی دوره 1 پاییز و زمستان 1403 شماره 2
حوزههای تخصصی:
حوزههای تخصصی حقوق حقوق جزا و جرم شناسی
doi:
10.22034/jclc.2025.2051774.1157
شماره صفحات:
۹۳-۱۲۳
دریافت مقاله
تعداد دانلود :
۲۱۲
آرشیو
آرشیو شمارهها:
۴
سال ۱۴۰۴ (۲)
- تحقیق و توسعه در حقوق کیفری و جرم شناسی دوره 2 پاییز و زمستان 1404 شماره 4
- تحقیق و توسعه در حقوق کیفری و جرم شناسی دوره 2 بهار و تابستان 1404 شماره 3
سال ۱۴۰۳ (۲)
- تحقیق و توسعه در حقوق کیفری و جرم شناسی دوره 1 پاییز و زمستان 1403 شماره 2
- تحقیق و توسعه در حقوق کیفری و جرم شناسی دوره 1 بهار و تابستان 1403 شماره 1
چکیده
هر دعوایی می بایست روزی پایان یابد و « اعتبار امر قضاوت شده » تضمینی موثر برای تحقق این هدف است. مبنای قاعده اعتبار امر قضاوت شده، جلوگیری از تجدید دعاوی و احتراز از صدور احکام متعارض است و در امور کیفری، « قاعده منع محاکمه و مجازات مجدد » نیز به آن دو اضافه می شود که به عنوان یک حق بشری و مصداقی از حق بر بهره مندی از یک دادرسی عادلانه و منصفانه تلقی می شود. « اعتبار امر قضاوت شده » قاعده ای آمره بوده و با نظم عمومی ارتباط وثیقی دارد؛ بنابراین، علاوه بر طرفین پرونده که حق ایراد نسبت به طرح مجدد دعوا دارند، مقام قضایی نیز راساً مکلف به رعایت مفاد این قاعده است. بااین وجود در عمل ممکن است به هر دلیل، اعم از عدم تمایل یا بی اطلاعی طرفین یا غفلت مقام قضایی، در خصوص موضوع واحد، رسیدگی های متعدد صورت پذیرفته و منتهی به صدور آرای متعارض و متناقض گردد. در امور مدنی برای رفع مغایرت و تضاد آرای قطعی دادگاه ها دو طریق فوق العاده فرجام خواهی و اعاده دادرسی پیش بینی شده است که البته گستره فرجام خواهی وسیع تر بوده و در موارد مشترک، برای شخص امکان انتخاب یکی از آن دو وجود دارد. در دادرسی کیفری، افزون بر لزوم نقض رای بدوی در مرحله تجدیدنظر یا فرجام، قانون گذار در اقدامی نوآورانه، به موجب بند (ت) ماده 474 قانون آیین دادرسی کیفری 1392، با بیان این که « درباره شخصی به اتهام واحد، احکام متفاوتی صادر شود »، آن را از جهات اعاده دادرسی برشمرده است. با عنایت به این که این بند ضمانت اجرایی برای نقض قاعده « اعتبار امر قضاوت شده » است، منظور از « اتهام واحد »، « رفتار واحد » است. اعاده دادرسی در امور کیفری به دلیل ماهیت شدید ضمانت اجراهای آن، مختص احکام « محکومیت » قطعی دادگاه هاست که این محدودیت موجب شده است شمول آن نسبت به برخی مصادیق مغایرت آرای قضایی، با اشکال جدی مواجه باشد.
Judicial Procedures for Resolving Conflicts of Judgments in Civil and Criminal Matters, with Emphasis on Revision Under Article 474(4) of the Criminal Procedure Code
All legal disputes must eventually reach a conclusion, and the principle of res judicata serves as an effective guarantee to achieve this purpose. The foundation of the res judicata doctrine lies in preventing the re-litigation of claims and avoiding conflicting judgments. In criminal matters, this principle is further complemented by the principle of ne bis in idem , a fundamental human right and an aspect of the right to a fair trial. Res judicata is a mandatory legal doctrine closely tied to public order. Thus, not only are the parties entitled to object to the reopening of a settled matter, but judges are also obligated to uphold the principle. However, for various reasons—such as the unwillingness or ignorance of the parties, or judicial negligence—multiple proceedings on the same subject may occur, resulting in inconsistent judgments. Mechanisms like cassation and retrial are provided by civil procedure codes to resolve judicial contradictions. In criminal proceedings, beyond the necessity of overturning judgments during appeal or cassation, Article 474(4) of the Criminal Procedure Code of the Islamic Republic of Iran (2014) has recognized conflicting judgments as a new ground for revision. This provision acts as a legal mechanism to address violations of res judicata . Therefore, the term "same charge" is interpreted as referring to the "same conduct." Due to the severe nature of criminal punishments, criminal revision is restricted to convictions. This limitation has created significant challenges in addressing certain instances of conflicting judgments.
تبلیغات
موارد مرتبط 38
آرای مرتبط 15
-
رأی
هماستناد
رأی دادگاه بدوی
ماده 474 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
عدول شاهد از شهادت
ماده 474 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
موجبات تجویز اعاده دادرسی
ماده 474 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
شرط تجویز اعاده دادرسی بر مبنای خلاف واقع بودن شهادت شهود
ماده 474 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
ضرورت احراز مالکیت شاکی در بزه انتقال مال غیر
ماده 474 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
رأی خلاصه جریان پرونده
ماده 474 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
رأی خلاصه جریان پرونده
ماده 474 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
صدور حکم قلع و قمع در صورت برائت متهم از اتهام بزه تغییر کاربری
ماده 474 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
رأی خلاصه جریان پرونده
ماده 474 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
فاقد نکته
ماده 474 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
پذیرش اعاده دادرسی در بزه اخلال در نظام اقتصادی
ماده 474 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
عدم قابلیت پذیرش اعاده دادرسی تصمیم دادگاه
ماده 474 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
رأی خلاصه جریان پرونده
ماده 474 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
عدم تجویز اعاده دادرسی به موجب ارائه نظریه کارشناس رسمی در اجرای تقاضای تامین دلیل
ماده 474 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
رأی خلاصه جریان پرونده
ماده 474 قانون ایین دادرسی کیفری
نظریات مشورتی 7
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1403/625 مورخ 1403/11/01
ماده 474 قانون آیین دادرسی کیفری است
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/97/2953 مورخ 1397/09/18
ماده 474 قانون آیین دادرسی کیفری 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1400/643 مورخ 1400/10/27
ماده 474 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/99/1705 مورخ 1399/11/11
ماده 474 قانون آیین دادرسی کیفری آمده است و امکان پذیرش دلیل جدید در مراحل
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1400/575 مورخ 1400/09/06
ماده 474 قانون آیین دادرسی کیفری
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/96/2406 مورخ 1396/10/12
ماده 474 قانون آیین دادرسی کیفری 1392 نمی شود و فرض سوال از شمول رای وحدت
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1401/944 مورخ 1402/02/24
ماده 474 قانون آیین دادرسی کیفری و اخف شدن قانون موخر
مواد مرتبط 1
-
استناد
از این صفحه
ماده 474 — قانون آیین دادرسی کیفری
مغایرت آرا در امور کیفری و مدنی؛ تحلیل بند (ت) ماده 474 قانون آیین دادرسی کیفری از منظر رویه قضایی (مقاله علمی وزارت علوم
دکترین 15
-
مقاله
هماستناد
شمول اعتبار امر مختوم بر امکان تعقیب متهم در یک مرجع قضایی
بند ب ماده 474 ق.آ.د.ک.ج سال 1392
-
مقاله
هماستناد
در قوانین مربوط به مراجع غیر قضایی نیز حکومت این قاعده و
بند ب ماده 474 ق.آ.د.ک.ج سال 1392
-
مقاله
هماستناد
در قوانین مربوط به مراجع غیر قضایی نیز حکومت این قاعده و
بند ب ماده 474 ق.آ.د.ک.ج سال 1392
-
مقاله
هماستناد
الف - محکوم علیه یا نماینده قانونی وی — آیین دادرسی مدنی — جلد ۱ (نهرینی)
بند چ ماده 474 ق.آ.د.ک.ج سال 1392
-
مقاله
هماستناد
الف - محکوم علیه یا نماینده قانونی وی — آیین دادرسی مدنی — جلد ۱ (نهرینی)
بند چ ماده 474 ق.آ.د.ک.ج سال 1392
-
مقاله
هماستناد
الف - محکوم علیه یا نماینده قانونی وی — آیین دادرسی مدنی — جلد ۱ (نهرینی)
بند چ ماده 474 ق.آ.د.ک.ج سال 1392
-
مقاله
هماستناد
ماده ۲۷۳ قانون مزبور بطور خاص از م
ماده 474 ق.آ.د.ک.ج سال 1392
-
مقاله
هماستناد
دادستان کل کشور
ماده 474 ق.آ.د.ک.ج سال 1392
-
مقاله
هماستناد
دادستان کل کشور — قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲/۱۲/۴ در
ماده 474 ق.آ.د.ک.ج سال 1392
-
مقاله
هماستناد
فریدون نهرینی مقاله اصول حاکم بر اعاده دادرسی
ماده 474 ق.آ.د.ک.ج سال 1392
-
مقاله
هماستناد
فریدون نهرینی مقاله اصول حاکم بر اعاده دادرسی
ماده 474 ق.آ.د.ک.ج سال 1392
-
مقاله
هماستناد
قطعیت حکم کیفری — الف رای قطعی که دادگاه نخستین صادر
بند (ت) ماده 474 ق.آ.د.ک
-
مقاله
هماستناد
قطعیت حکم کیفری — پ رایی که مرجع تجدیدنظر آن را
بند (ت) ماده 474 ق.آ.د.ک
-
مقاله
هماستناد
اعتبار امر مختوم کیفری
بند (ت) ماده 474 ق.آ.د.ک
-
مقاله
هماستناد
اعتبار امر مختوم کیفری — برابر بند (ج) ماده ۱۳ ق
بند (ت) ماده 474 ق.آ.د.ک
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
