دکترین
رای داوری
رای داوری
شایان ذکر است که عده‌ای بر این باورند رأی داوری، در واقع پیش‌نویسی از حکم است و زمانی که توسط مقامات قضایی کشور محل صدور رأی تأیید گردد، به حکم نهایی تبدیل خواهد شد.[۱] مرضیه شیخ محمدی. استقلال شرط داوری (مبانی، آثار و شرایط در حقوق ایران و انگلیس). چاپ ١. جنگل، ١٣٩٢.
همچنین، اینطور بیان شده است که رأی داوری یک سند خصوصی به حساب می‌آید و به همین جهت است که همیشه در معرض درخواست ابطال در مقابل دادگاه‌های دولتی قرار دارد.[۲] لعیا جنیدی. اجرای آرای داوری بازرگانی خارجی. چاپ ٢. موسسه مطالعات و پژوهش های حقوقی شهر دانش، ١٣٩٢.
نکته‌ی دیگر آن که رأی داور، سند رسمی نمی‌باشد. بنابراین، می‌تواند در معرض انکار و تردید قرار گیرد. البته در صورتی که به صورت اقرارنامه در دفتر اسناد رسمی تنظیم شود، اعتبار سند رسمی دارد.[۳]
نکته‌های کلیدی آیین دادرسی مدنی (داوری). چاپ ١. جنگل، ١٣٨٩.
▪مفاد رأی داوری
یک رأی داوری، متضمن موارد ذیل است:
١-معرفی طرفین دعوا، وکلا و نمایندگان آنان و همچنین، ذکر اقامتگاه آنان،[۴]مرتضی یوسف زاده. آیین داوری. چاپ ٢. شرکت سهامی انتشار، ١٣٩٣.
٢- معرفی داور یا هیئت داوری،[۵]مرتضی یوسف زاده. آیین داوری. چاپ ٢. شرکت سهامی انتشار، ١٣٩٣.
٣-ذکر تاریخ و محل صدور رأی،[۶]مرتضی یوسف زاده. آیین داوری. چاپ ٢. شرکت سهامی انتشار، ١٣٩٣.
۴-بیان موضوع اختلاف و خواسته‌ی طرفین،[۷]مرتضی یوسف زاده. آیین داوری. چاپ ٢. شرکت سهامی انتشار، ١٣٩٣.
۵-تشریخ رابطه‌ی حقوقی طرفین،[۵]مرتضی یوسف زاده. آیین داوری. چاپ ٢. شرکت سهامی انتشار، ١٣٩٣.
۶-شرح موضع، مستندات و استدلالات خواهان،[۸]مرتضی یوسف زاده. آیین داوری. چاپ ٢. شرکت سهامی انتشار، ١٣٩٣.
٧-تاریخ ابلاغ به خوانده،[۵]مرتضی یوسف زاده. آیین داوری. چاپ ٢. شرکت سهامی انتشار، ١٣٩٣.
٨-شرح موضع، مستندات و استدلالات خوانده و تاریخ پاسخ وی،[۹]مرتضی یوسف زاده. آیین داوری. چاپ ٢. شرکت سهامی انتشار، ١٣٩٣.
٩-شرح بررسی‌ها و تحقیقات دیوان داوری،[۱۰]محسن محبی و محمد کاکاوند. مجموعه مقالات جشن نامه دهمین سالگرد تأسیس مرکز داوری اتاق بازرگانی. چاپ ١. موسسه مطالعات و پژوهش های حقوقی شهر دانش، ١٣٩٣.
١٠- رأی مستدل و امضا شده‌ی دیوان داوری.[۱۱]مرتضی یوسف زاده. آیین داوری. چاپ ٢. شرکت سهامی انتشار، ١٣٩٣.
شایسته است که در رأی تعداد صفحات و عدم وجود قلم خوردگی تصریح گردد.[۱۲]محسن محبی و محمد کاکاوند. مجموعه مقالات جشن نامه دهمین سالگرد تأسیس مرکز داوری اتاق بازرگانی. چاپ ١. موسسه مطالعات و پژوهش های حقوقی شهر دانش، ١٣٩٣. همچنین، بهتر است اسامی و سمت داوران در پایان رأی ذکر شده و تمامی صفحات رأی امضا شود.[۱۳]محسن محبی و محمد کاکاوند. مجموعه مقالات جشن نامه دهمین سالگرد تأسیس مرکز داوری اتاق بازرگانی. چاپ ١. موسسه مطالعات و پژوهش های حقوقی شهر دانش، ١٣٩٣.
▪آثار رأی داوری
موارد ذیل از جمله آثار رأی داوری است:
١-فیصله‌ی اختلاف طرفین،
٢-برخورداری از اعتبار امر مختوم،
٣-فراغت داور یا داوران از رسیدگی،
۴-عدم امکان تغییر رأی داوری توسط داور یا داوران،
۵-لازم‌الاجرا بودن رأی داوری و امکان تقاضای اجرای رأی داوری توسط محکوم‌له.[۱۴]عبدالحسین شیروی. داوری تجاری بین المللی. چاپ ١. سمت، ١٣٩١.
Add a comment
بختیار سید نظامی
ابطال رای داور-ماده ۴٨٩ قانون آیین دادرسی مدنی
ماده ۴۸۹ قانون آیین دادرسی مدنی: رأی داوری در موارد زیر باطل است و قابلیت اجرایی ندارد:
١-رأی صادره مخالف با قوانین موجد حق باشد.
٢- داور نسبت به مطلبی که موضوع داوری نبوده رأی صادر کرده‌است.
٣-داور خارج از حدود اختیار خود رأی صادر نموده باشد. در این صورت فقط آن قسمت از رأی که خارج از اختیارات داور است ابطال می‌گردد.
۴- رأی داور پس از انقضای مدت داوری صادر و تسلیم شده باشد.
۵-رأی داور با آنچه در دفتر املاک یا بین اصحاب دعوا در دفتر اسناد رسمی ثبت شده و دارای اعتبار قانونی است مخالف باشد.
۶-رأی به وسیله داورانی صادر شده که مجاز به صدور رأی نبوده‌اند.
٧-قرارداد رجوع به داوری بی‌اعتبار بوده باشد.
▪توضیح واژگان
• داوری: داوری در لغت به معنای حکومت میان مردم و قضاوت آمده‌است و در اصطلاح می‌توان آن را انصراف متخاصمین از مرجع قضایی به اعتبار نهاد توافقی برای رسیدگی به ماهیت دعوا تعریف نمود.[۱]مسعود انوشه پور و مهدی شریفی. استرداد اموال از درخواست تا مصداق. چاپ ٢. جنگل، ١٣٩١.
▪نکات توضیحی و تفسیری دکترین
قانون با اعطای اختیار به دادگاه، از او می‌خواهد بر شناسایی و اجرای رأی داور نظارت مناسب داشته باشد و در صورتی که رای را مخدوش بداند، از اجرای آن امتناع کند.[٢] عبداله خدابخشی. حقوق داوری و دعاوی مربوط به آن در رویه قضایی. چاپ ١. شرکت سهامی انتشار، ١٣٩١. شایان ذکر است دعوای بطلان رأی یک دعوای رسمی و تمام عیار است و به معنی اعتراض به رأی داور نیست. اگر چه هر نوع واکنش منفی نسبت به هر رایی در مفهوم عام می‌تواند اعتراض هم تلقی شود.[٣] مرتضی یوسف زاده. آیین داوری. چاپ ٢. شرکت سهامی انتشار، ١٣٩٣.
نکته‌ی دیگر آن که، جهات بی‌اعتباری رأی داور باید به دو دسته تقسیم گردد؛ دسته‌ای که استناد آن‌ها موکول به درخواست ذی‌نفع است و دسته‌ای که حائز چنین خصیصه‌ای نیست. در حال حاضر، این رویه قضایی است که می‌تواند قلمرو هر یک را مشخص نماید.[۴] عباس کریمی و حمیدرضا پرتو. حقوق داوری داخلی. چاپ ٢. دادگستر، ١٣٩٢.
در نهایت، ذکر این نکته ضرورت دارد که چنانچه داور در رأی خود بخشی از خسارت را تعیین و بخشی را موکول به نظر کارشناس نماید یا معیاری مبهم برای آن ارائه کرده باشد، رأی داور به علت ابهام آن قابل ابطال می‌باشد.[۵]عبداله خدابخشی. حقوق داوری و دعاوی مربوط به آن در رویه قضایی. چاپ ١. شرکت سهامی انتشار، ١٣٩١.
پی نوشت
داور: در قوانین ایران و همچنین مقررات بین‌المللی، تعریفی از داور نشده‌است. لیکن می‌توان چنین گفت که در زبان فارسی، به معنای قاضی است. امروزه، به کسی داور گفته می‌شود که سمت قضا در دستگاه دولتی ندارد ولی در مرافعات بالقوه یا بالفعل رسیدگی قضایی کرده، فصل خصومت نموده و رأی می‌دهد.[۶]محمد کاکاوند. جرح داوران (دیوان داوری دعاوی ایران، ایالات متحده). چاپ ٣. مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های حقوقی شهر دانش، ١٣٩٠.
حق الزحمه داور: در تعیین هزینه های داوری در دعاوی مالی همواره ارزش واقعی خواسته ملاک عمل است و در دعاوی غیر مالی طبق آیین نامه حق الزحمه داوری مصوب ۵/۶/۱۴۰۱ رئیس محترم قوه قضاییه اقدام می شود.[٧]عبدالحسین شیروی. داوری تجاری بین‌المللی. چاپ ١. سمت، ١٣٩١.
موضوع داوری: منظور از موضوع داوری، چیزی است که داور یا داوران باید در مورد آن اظهار نظر کرده و تعیین تکلیف نمایند.[٨]علی مهاجری. مبسوط در آیین دادرسی مدنی (جلد چهارم). چاپ ۴. فکرسازان، ١٣٩٢.
قرارداد داوری: سندی است که طی آن طرفین اختلاف، داوری را برای حل و فصل اختلاف موجود میان خود برمی‌گزینند.[٨]مهرناز سیفی کارجیحونی. رابطه حقوقی داور و طرفین اختلاف. دانشگاه شهید بهشتی، ١٣٨٩.
مطالعه این مطلب توصیه می شود.
Add a comment
بختیار سید نظامی
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.