رشد (فقه): محجوریت کودک

به اتّفاق فقها، پایان محجوریت کودک و آغاز استقلال در اداره‌ی امور و استیفای حقوق خود، با رسیدن به مرحله‌ی رشد تحقّق می‌یابد. برخی از فقیهان در این مساله ادّعای اجماع نموده‌اند. اگر کودک به سنّ بلوغ برسد، امّا رشید نباشد، اموالش در اختیار او قرار نمی‌گیرد؛ چنان‌که ازدواج بالغ غیررشید بدون اذن ولی از آن‌جهت که مستلزم تصرف مالی (مهر) است، نافذ نیست؛ لیکن با رسیدن به حدّ رشد، ولایت ولی نسبت به پسر ساقط می‌شود. در سقوط آن نسبت به دختر بالغ رشید اختلاف است. در اینکه تصرف مالی در کارهای پسندیده، از قبیل آزاد کردن بنده، صدقه دادن یا وصیت کردن به آن، مشروط به رشید بودن است یا نه، اختلاف است. قول دوم به مشهور نسبت داده شده است. شنیدن دعوای مدعی در مسائل مالی منوط به رشید بودن او است. آیا در غیر مسائل مالی، مانند ادعای قتل یا غصب نیز رشید بودن مدّعی شرط است؟ مسئله اختلافی است. منبع: کشف الرموز، ج۱، ص۵۵۲ · غنیة النزوع، ج۱، ص۲۵۲ · تحریر الوسیلة، ج۲، ص۱۳ · تفصیل الشریعة (کتاب الحجر)، ص۲۹۷ · الخلاف، ج۳، ص۲۸۳ · جواهر الکلام، ج۲۶، ص۵۶-۵۷ · جواهر الکلام، ج۲۹، ص۱۸۵-۱۸۶ · جواهر الکلام، ج۲۹، ص۱۷۴-۱۷۵ · جامع المقاصد، ج۱۰، ص۳۳ · مجمع الفائدة، ج۱۲، ص۱۱۵