روش‌های انس با قرآن: تلاوت

۲. « تلاوت » از ریشه «تلی یتلو» به معنی در پی آمدن، دنبال کردن» است به نحوی که مابین تابع و متبوع، چیزی جز تبعیت نباشد، حال اگر «متابعت»، «امری مادی و یا پیروی در حکم» باشد، مصدرش، «تلو و تلو» خواهد بود و اگر «متابعت» به واسطه «قرائت یا تدبر در معنی» باشد مصدرش «تلاوة» م. ب.. مثال پیروی مادی و پیروی در حکم: «و القمر اذا تلیها؛ قسم به ماه آنگاه که در پی خورشید رود و در حکم نورانیت، از آن تبعیت نماید.» مثال پیروی در حکم فقط: «و یتلوه شاهد منه...؛ وشاهدی از خاندان پیامبر او را الگو می‌گیرد و از او متابعت می‌نماید.» مثال پیروی در قرائت و تدبر معنی: «... من اهل الکتاب امة قائمة یتلون آیات الله آناء اللیل و هم یسجدون؛ بعضی از اهل کتاب ، امتی بپا خاسته‌اند که آیات خدا را در اوقات شب در حالی که به سجده رفته‌اند با قرائت و تدبر در معنی، دنبال می‌کنند.» مثال پیروی در قرائت و تدبر و عمل: «الذین آتیناهم الکتاب یتلونه حق تلاوته اولئک یؤمنون به...؛ کسانی که به آنان کتاب دادیم آن را به حق تلاوت می‌نمایند، چرا که آنان به آن ایمان دارند.» ۳. ۱ - حق تلاوت در این مورد، حدیث دیگری از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) «حق تلاوت» (قرآن بر ما حقوقی دارد و متقابلا ما نیز بر قرآن حقوقی داریم، حقوق قرآن کلیه مباحث این رساله م. ب. اما حق ما بر قرآن، هدایت و ارشاد و شفای امراض فکری و روحی ما در دنیا ، و دفاع و شفاعت از ما در روز سهمگین قیامت م. ب..چرا که شفاعت قرآن، بی چون و چرا پذیرفته می‌شود و اگر از کسی شکایت کند آن کس بی چون و چرا محکوم م. ب..پس «شفاعت و شکایت قرآن»، پیشاپیش، از جانب خداوند عالم، مهر تایید خورده است: (ب ۳، ح ۱۳).) را «پیروی راستین در عمل» معرفی می‌نماید: «فی قوله تعالی: «... یتلونه حق تلاوته...» یتبعونه حق اتباعه». می‌بینیم این آیه شریفه، نظر به تلاوت جامع در پیروی لفظی، معنوی و عملی دارد. پس «تلاوت قرآن»، «متابعت از قرآن در قرائت و دنبال کردن معانی و پیروی در عمل» می‌باشد؛ بنابراین، «هر تلاوتی»، «قرائت» م. ب. اما «هر قرائتی» لزوما «تلاوت» محسوب نمی‌شود؛ و اساسا «تلاوت» در مواردی بکار می‌رود که مطالب قرائت شده، وجوب پیروی را در پی آورد، از این رو گفته نمی‌شود: «تلوت رقعتک:» «نامه‌ات را تلاوت کردم»، بلکه صحیح آن، «قرات رقعتک» می‌باشد؛ این معنی را بوضوح در آیات می‌بینیم: «ا تامرون الناس بالبر و تنسون انفسکم و انتم تتلون الکتاب ا فلا تعقلون؛ آیا مردم را به نیکی فرمان می‌دهید و خود را فراموش می‌کنید حال آنکه شما کتاب را تلاوت می‌کنید! پس چرا تعقل نمی‌کنید ـ و هوای نفستان را مهار نمی‌زنید.» در آیه شریفه با توبیخ ، سؤال می‌کند، که: «تلاوت کتاب»، چرا «موجب عمل» نگشته است و چرا هوای نفس را مهار ننموده است؟ در قرآن کریم، آنجا که از «قرائت»، «تانی و دقت» نیز مقصود باشد فعل قرائت با قید اضافی آورده می‌شود: «و قرآنا فرقناه لتقراه علی الناس علی مکث و نزلناه تنزیلا؛ و قرآنی عظیم را ـ نازل کردیم ـ که جدا جدایش نمودیم ـ قطعه قطعه نازل کردیم ـ به این مقصود که آن را برمردم با تانی و درنگ بخوانی و به این دلیل که به نحو خاصی آن را نازل کردیم.» منبع: شمس/سوره۹۱، آیه۲ · هود/سوره۱۱، آیه۱۷ · آل عمران/سوره۳، آیه۱۱۳ · بقره/سوره۲، آیه۱۲۱ · دارالمنثور، ج۱، ص۱۱۱ · بقره/سوره۲، آیه۴۴ · اسراء/سوره۱۷، آیه۱۰۶